پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۳۱۱ دیوان حافظ

عاشقِ رویِ جوانی خوشِ نوخاسته‌ام

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، صداقت درباره خودت ارزشمند است، حتی اگر همه آن را نپسندند. حافظ در این غزل بی‌پروا از عشقش می‌گوید و از خرقه‌ای که با صد شعبده بر آن وصله زده بود، شرمنده است. فال تو پند می‌دهد که از ظاهرسازی دست برداری و خودت باشی. آنچه دلت می‌خواهد را آشکارا بپذیر؛ پنهان‌کاری فقط بار دلت را سنگین‌تر می‌کند.

شاه‌بیت فال شما

شَرمَم از خرقهٔ آلودهٔ خود می‌آیدکه بر او وصله به صد شُعبده پیراسته‌ام

متن کامل غزل

عاشقِ رویِ جوانی خوشِ نوخاسته‌اموز خدا دولتِ این غم به دعا خواسته‌ام

عاشق و رِند و نظربازم و می‌گویم فاشتا بدانی که به چندین هنر آراسته‌ام

شَرمَم از خرقهٔ آلودهٔ خود می‌آیدکه بر او وصله به صد شُعبده پیراسته‌ام

خوش بسوز از غَمَش ای شمع که اینک من نیزهم بدین کار کمربسته و برخاسته‌ام

با چُنین حیرتم از دست بِشُد صرفهٔ کاردر غم افزوده‌ام آنچ از دل و جان کاسته‌ام

همچو حافظ به خرابات رَوَم جامه قبابو که در بَر کَشَد آن دلبرِ نوخاسته‌ام

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۳۱۲ است:

بُشری اِذِ السَّلامةُ حَلَّت بِذی سَلَملِلّهِ حمدُ مُعتَرِفٍ غایةَ النِّعَم

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی بی‌پروا در اعتراف به عشق و رندی. عاشق روی جوانی خوش و نوخاسته‌ام و دولت این غم را با دعا از خدا خواسته‌ام. بیت دوم از صریح‌ترین ابیات حافظ است: عاشق و رند و نظربازم و آشکارا می‌گویم تا بدانی به چه هنرهایی آراسته‌ام. بیت سوم خودانتقادی است: از خرقه آلوده خود شرم دارم که با صد شعبده بر آن وصله پیراسته‌ام؛ یعنی از ظاهرسازی گذشته پشیمانم.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.