حافظ · غزل شماره ۳۱۲
بُشری اِذِ السَّلامةُ حَلَّت بِذی سَلَم
بُشری اِذِ السَّلامةُ حَلَّت بِذی سَلَملِلّهِ حمدُ مُعتَرِفٍ غایةَ النِّعَم
آن خوش خبر کجاست؟ که این فتح، مژده دادتا جان فِشانَمَش چو زر و سیم در قَدَم
از بازگشتِ شاه در این طُرفِه منزل استآهنگِ خصم او به سراپردهٔ عَدَم
پیمان شکن هرآینه گَردَد شکسته حالانَّ العُهودَ عِندَ مَلیکِ النُّهی ذِمَم
میجست از سحابِ اَمل رحمتی ولیجز دیدهاش مُعاینه بیرون نداد نَم
در نیلِ غم فُتاد؛ سپهرش به طنز گفتالآنَ قَد نَدِمتَ و ما یَنفَعُ النَّدَم؟
ساقی چو یارِ مَه رخ و از اهلِ راز بودحافظ بخورد باده و شیخ و فقیه هم
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
پیمانشکنی سرانجام به زیان خود پیمانشکن است. به عهدهایت وفادار بمان تا پشیمانی بیثمر نصیبت نشود.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی ملمع در شادی بازگشت پادشاه و شکست دشمن پیمانشکن. مطلع عربی است: مژده که سلامت در ذیسلم فرود آمد؛ سپاس خدا را، سپاس کسی که به نهایت نعمتها اعتراف دارد. بیت چهارم پندی حکیمانه است: پیمانشکن ناچار شکستهحال میشود، زیرا پیمانها نزد پادشاه خردمند امانت است. بیت ششم به غرق شدن فرعون در نیل اشاره دارد: آسمان به طنز گفت اکنون پشیمان شدی و پشیمانی سودی ندارد.
شرح بیتها
بیت ۱بُشری اِذِ السَّلامةُ حَلَّت بِذی سَلَم / لِلّهِ حمدُ مُعتَرِفٍ غایةَ النِّعَم
مژده که سلامت در ذیسلم فرود آمد؛ سپاس خدا را، سپاس کسی که به نهایت نعمتها معترف است.
بیت ۲آن خوش خبر کجاست؟ که این فتح، مژده داد / تا جان فِشانَمَش چو زر و سیم در قَدَم
آن خوشخبر کجاست که مژده این پیروزی را داد، تا جان را مانند زر و سیم در قدمش بیفشانم.
بیت ۴پیمان شکن هرآینه گَردَد شکسته حال / انَّ العُهودَ عِندَ مَلیکِ النُّهی ذِمَم
پیمانشکن ناچار شکستهحال میشود، زیرا پیمانها نزد پادشاه خردمند امانت است.
بیت ۶در نیلِ غم فُتاد؛ سپهرش به طنز گفت / الآنَ قَد نَدِمتَ و ما یَنفَعُ النَّدَم؟
در نیل غم افتاد و آسمان به طنز به او گفت: اکنون پشیمان شدی، و پشیمانی چه سودی دارد؟
معنی واژهها
- بشری
- مژده
- ذیسلم
- جایی در حجاز
- طرفه
- شگفت
- سراپرده عدم
- نیستی
- ذمم
- پیمانها، امانتها
- سحاب امل
- ابر آرزو
- ندم
- پشیمانی