پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۳۱۲ دیوان حافظ

بُشری اِذِ السَّلامةُ حَلَّت بِذی سَلَم

تعبیر فال

پیام کلی: هشدار

مژده سلامت و پیروزی رسیده است، اما پیام اصلی فال تو هشداری مهم است: «پیمان‌شکن هرآینه گردد شکسته‌حال». پیمان‌شکنی سرانجام به زیان خود پیمان‌شکن است. حافظ از کسی می‌گوید که در نیل غم افتاد و آسمان به طنز به او گفت: اکنون پشیمان شدی؟ پشیمانی چه سود؟ به عهدهایت وفادار بمان تا پشیمانی بی‌ثمر نصیبت نشود.

شاه‌بیت فال شما

پیمان شکن هرآینه گَردَد شکسته حالانَّ العُهودَ عِندَ مَلیکِ النُّهی ذِمَم

متن کامل غزل

بُشری اِذِ السَّلامةُ حَلَّت بِذی سَلَملِلّهِ حمدُ مُعتَرِفٍ غایةَ النِّعَم

آن خوش خبر کجاست؟ که این فتح، مژده دادتا جان فِشانَمَش چو زر و سیم در قَدَم

از بازگشتِ شاه در این طُرفِه منزل استآهنگِ خصم او به سراپردهٔ عَدَم

پیمان شکن هرآینه گَردَد شکسته حالانَّ العُهودَ عِندَ مَلیکِ النُّهی ذِمَم

می‌جست از سحابِ اَمل رحمتی ولیجز دیده‌اش مُعاینه بیرون نداد نَم

در نیلِ غم فُتاد؛ سپهرش به طنز گفتالآنَ قَد نَدِمتَ و ما یَنفَعُ النَّدَم؟

ساقی چو یارِ مَه رخ و از اهلِ راز بودحافظ بخورد باده و شیخ و فقیه هم

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۳۱۳ است:

بازآی ساقیا که هواخواهِ خدمتممشتاقِ بندگیّ و دعاگویِ دولتم

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی ملمع در شادی بازگشت پادشاه و شکست دشمن پیمان‌شکن. مطلع عربی است: مژده که سلامت در ذی‌سلم فرود آمد؛ سپاس خدا را، سپاس کسی که به نهایت نعمت‌ها اعتراف دارد. بیت چهارم پندی حکیمانه است: پیمان‌شکن ناچار شکسته‌حال می‌شود، زیرا پیمان‌ها نزد پادشاه خردمند امانت است. بیت ششم به غرق شدن فرعون در نیل اشاره دارد: آسمان به طنز گفت اکنون پشیمان شدی و پشیمانی سودی ندارد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.