پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۳۱۹ دیوان حافظ

سال‌ها پیرُویِ مذهبِ رندان کردم

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، از مشهورترین غزل‌های حافظ که شرح سلوک اوست به فال تو آمده است. پند ژرف بیت پنجم برای توست: «در خلاف‌آمد عادت بطلب کام، که من کسب جمعیت از آن زلف پریشان کردم». گاهی راه رسیدن به آرامش برخلاف انتظار است. حافظ می‌گوید این راه را به تنهایی نرفتم و با راهنما رفتم؛ تو هم بی‌راهنما نرو و صبر کن.

شاه‌بیت فال شما

در خِلاف‌آمدِ عادت بطلب کام! که منکسب جمعیت از آن زلفِ پریشان کردم

متن کامل غزل

سال‌ها پیرُویِ مذهبِ رندان کردمتا به فتویّ خِرَد حرص به زندان کردم

من به سرمنزلِ عَنْقا نه به خود بُردم راهقطعِ این مرحله با مرغِ سلیمان کردم

سایه‌ای بر دلِ ریشم فِکَن ای گنجِ روانکه من این خانه به سودایِ تو ویران کردم

توبه کردم که نبوسم لبِ ساقی و کنونمی‌گَزَم لب که چرا گوش به نادان کردم

در خِلاف‌آمدِ عادت بطلب کام! که منکسب جمعیت از آن زلفِ پریشان کردم

نقش مستوری و مستی نه به دستِ من و توستآن چه سلطانِ ازل گفت بکن، آن کردم

دارم از لطفِ ازل جنَّتِ فردوس طمعگرچه دربانی میخانه فراوان کردم

این که پیرانه‌سَرَم صحبتِ یوسف بنواختاجر صبریست که در کلبهٔ احزان کردم

صبح‌خیزی و سلامت طلبی چون حافظهر چه کردم همه از دولتِ قرآن کردم

گر به دیوانِ غزل صدرنشینم چه عجب؟سال‌ها بندگیِ صاحبِ دیوان کردم

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۳۲۰ است:

دیشب به سیلِ اشک رَهِ خواب می‌زدمنقشی به یادِ خَطِّ تو بر آب می‌زدم

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

از مشهورترین غزل‌های حافظ که شرح زندگی و سلوک اوست. سال‌ها پیرو مذهب رندان بودم تا به فتوای خرد حرص را زندانی کردم. بیت دوم فروتنی است: به منزل سیمرغ به خود راه نبردم؛ این منزل را با مرغ سلیمان (هدهد، راهنما) پیمودم. بیت پنجم از ژرف‌ترین ابیات دیوان است: کام را در خلاف عادت بجوی، که من جمعیت خاطر را از آن زلف پریشان به دست آوردم. بیت نهم مشهور است: هر چه کردم همه از دولت قرآن کردم.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.