حافظ · غزل شماره ۳۲۰
دیشب به سیلِ اشک رَهِ خواب میزدم
دیشب به سیلِ اشک رَهِ خواب میزدمنقشی به یادِ خَطِّ تو بر آب میزدم
ابرویِ یار در نظر و خرقه سوختهجامی به یادِ گوشهٔ محراب میزدم
هر مرغِ فکر کز سرِ شاخِ سخن بِجَستبازش ز طُرِّهٔ تو به مِضراب میزدم
رویِ نگار در نظرم جلوه مینمودوز دور بوسه بر رخِ مهتاب میزدم
چشمم به رویِ ساقی و گوشم به قولِ چنگفالی به چشم و گوش در این باب میزدم
نقشِ خیالِ رویِ تو تا وقتِ صبحدمبر کارگاهِ دیدهٔ بیخواب میزدم
ساقی به صوتِ این غزلم کاسه میگرفتمیگفتم این سرود و مِیِ ناب میزدم
خوش بود وقتِ حافظ و فالِ مراد و کامبر نامِ عمر و دولتِ احباب میزدم
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
شبهای بیخوابی و خیالپردازی داری. فال نیک برای عزیزانت بزن؛ دعای خیر برای دیگران به خودت بازمیگردد.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی در شبزندهداری و خیال یار. دیشب با سیل اشک راه خواب را میبستم و به یاد خط تو نقشی بر آب میزدم. بیت دوم تصویری عارفانه است: ابروی یار در نظر و خرقه سوخته، به یاد گوشه محراب جامی میزدم. بیت سوم زیباست: هر مرغ فکری که از شاخ سخن میپرید، با زلف تو مانند مضراب بازش میگرداندم. بیت پایانی فال نیک است: وقت حافظ خوش بود و فال مراد را به نام عمر و دولت دوستان میزدم.
شرح بیتها
بیت ۱دیشب به سیلِ اشک رَهِ خواب میزدم / نقشی به یادِ خَطِّ تو بر آب میزدم
دیشب با سیل اشک راه خواب را میبستم و به یاد خط تو نقشی بر آب میزدم.
بیت ۲ابرویِ یار در نظر و خرقه سوخته / جامی به یادِ گوشهٔ محراب میزدم
ابروی یار در نظر و خرقه سوخته، به یاد گوشه محراب جامی مینوشیدم.
بیت ۳هر مرغِ فکر کز سرِ شاخِ سخن بِجَست / بازش ز طُرِّهٔ تو به مِضراب میزدم
هر مرغ فکری که از سر شاخ سخن پرید، با زلف تو مانند مضراب بازش میگرداندم.
بیت ۴رویِ نگار در نظرم جلوه مینمود / وز دور بوسه بر رخِ مهتاب میزدم
روی نگار در نظرم جلوه میکرد و از دور بر روی مهتاب بوسه میزدم.
بیت ۸خوش بود وقتِ حافظ و فالِ مراد و کام / بر نامِ عمر و دولتِ احباب میزدم
وقت حافظ خوش بود و فال مراد و کام را به نام عمر و دولت دوستان میزدم.
معنی واژهها
- ره خواب زدن
- بیخوابی
- نقش بر آب
- کار ناپایدار
- مضراب
- زخمه ساز
- قول چنگ
- نوای چنگ
- کارگاه دیده
- چشم مانند کارگاه نقاشی
- احباب
- دوستان