حافظ · غزل شماره ۳۱۹
سالها پیرُویِ مذهبِ رندان کردم
سالها پیرُویِ مذهبِ رندان کردمتا به فتویّ خِرَد حرص به زندان کردم
من به سرمنزلِ عَنْقا نه به خود بُردم راهقطعِ این مرحله با مرغِ سلیمان کردم
سایهای بر دلِ ریشم فِکَن ای گنجِ روانکه من این خانه به سودایِ تو ویران کردم
توبه کردم که نبوسم لبِ ساقی و کنونمیگَزَم لب که چرا گوش به نادان کردم
در خِلافآمدِ عادت بطلب کام! که منکسب جمعیت از آن زلفِ پریشان کردم
نقش مستوری و مستی نه به دستِ من و توستآن چه سلطانِ ازل گفت بکن، آن کردم
دارم از لطفِ ازل جنَّتِ فردوس طمعگرچه دربانی میخانه فراوان کردم
این که پیرانهسَرَم صحبتِ یوسف بنواختاجر صبریست که در کلبهٔ احزان کردم
صبحخیزی و سلامت طلبی چون حافظهر چه کردم همه از دولتِ قرآن کردم
گر به دیوانِ غزل صدرنشینم چه عجب؟سالها بندگیِ صاحبِ دیوان کردم
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
گاهی راه رسیدن به آرامش برخلاف انتظار است. بیراهنما این راه را نرو و صبر کن؛ پاداش صبر مانند دیدار یوسف میرسد.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
از مشهورترین غزلهای حافظ که شرح زندگی و سلوک اوست. سالها پیرو مذهب رندان بودم تا به فتوای خرد حرص را زندانی کردم. بیت دوم فروتنی است: به منزل سیمرغ به خود راه نبردم؛ این منزل را با مرغ سلیمان (هدهد، راهنما) پیمودم. بیت پنجم از ژرفترین ابیات دیوان است: کام را در خلاف عادت بجوی، که من جمعیت خاطر را از آن زلف پریشان به دست آوردم. بیت نهم مشهور است: هر چه کردم همه از دولت قرآن کردم.
شرح بیتها
بیت ۱سالها پیرُویِ مذهبِ رندان کردم / تا به فتویّ خِرَد حرص به زندان کردم
سالها پیرو مذهب رندان بودم تا به فتوای خرد حرص را زندانی کردم.
بیت ۲من به سرمنزلِ عَنْقا نه به خود بُردم راه / قطعِ این مرحله با مرغِ سلیمان کردم
من به منزل سیمرغ به خود راه نبردم؛ این مرحله را با مرغ سلیمان (راهنما) پیمودم.
بیت ۵در خِلافآمدِ عادت بطلب کام! که من / کسب جمعیت از آن زلفِ پریشان کردم
کام را در خلاف عادت بجوی، که من جمعیت خاطر را از آن زلف پریشان به دست آوردم.
بیت ۶نقش مستوری و مستی نه به دستِ من و توست / آن چه سلطانِ ازل گفت بکن، آن کردم
نقش پرهیزگاری و مستی به دست من و تو نیست؛ آنچه سلطان ازل گفت بکن، همان را کردم.
بیت ۹صبحخیزی و سلامت طلبی چون حافظ / هر چه کردم همه از دولتِ قرآن کردم
سحرخیزی و عافیتطلبی را مانند حافظ، هر چه کردم همه از دولت قرآن کردم.
معنی واژهها
- مذهب رندان
- آیین رندی
- عنقا
- سیمرغ
- مرغ سلیمان
- هدهد؛ کنایه از راهنما
- خلافآمد عادت
- برخلاف رسم معمول
- جمعیت
- آرامش خاطر
- کلبه احزان
- خانه اندوه یعقوب
- صاحب دیوان
- وزیر؛ و نیز صاحب دیوان شعر