پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۳۲۱ دیوان حافظ

هر چند پیر و خسته‌دل و ناتوان شدم

تعبیر فال

پیام کلی: بشارت

ای صاحب فال، از امیدبخش‌ترین مطلع‌های دیوان به فال تو آمده است: «هرچند پیر و خسته‌دل و ناتوان شدم، هر گه که یاد روی تو کردم جوان شدم». یاد کسانی که دوستشان داری دلت را جوان نگه می‌دارد. حافظ شکر می‌کند که هر چه از خدا خواست، به اندازه همتش کامروا شد. بیت آخر هم نوید بخشش است: عنایت گفت بازآ، من ضامن عفو گناهت شدم.

شاه‌بیت فال شما

هر چند پیر و خسته‌دل و ناتوان شدمهر گَه که یادِ رویِ تو کردم جوان شدم

متن کامل غزل

هر چند پیر و خسته‌دل و ناتوان شدمهر گَه که یادِ رویِ تو کردم جوان شدم

شکرِ خدا که هر چه طلب کردم از خدابر مُنتهایِ همتِ خود کامران شدم

ای گُلبُن جوان! بَرِ دولت بخور که مندر سایهٔ تو بلبلِ باغِ جهان شدم

اول ز تحت و فوقِ وجودم خبر نبوددر مکتبِ غمِ تو، چُنین نکته‌دان شدم

قسمت حوالتم به خرابات می‌کندهر چند کاینچنین شدم و آنچنان شدم

آن روز بر دلم درِ معنی گشوده شدکز ساکنانِ درگهِ پیرِ مغان شدم

در شاه‌راهِ دولتِ سرمد به تختِ بختبا جامِ مِی به کامِ دلِ دوستان شدم

از آن زمان که فتنهٔ چشمت به من رسیدایمن ز شرِّ فتنهٔ آخرزمان شدم

من پیرِ سال و ماه نیَم، یار بی‌وفاستبر من چو عمر می‌گذرد پیر از آن شدم

دوشم نوید داد عنایت که حافظابازآ که من به عفوِ گناهت ضمان شدم

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۳۲۲ است:

خیالِ نقشِ تو در کارگاهِ دیده کشیدمبه صورتِ تو نگاری ندیدم و نشنیدم

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی امیدبخش درباره جوانی دل. هرچند پیر و خسته‌دل و ناتوان شدم، هر گاه یاد روی تو کردم جوان شدم. بیت دوم شکرگزاری است: شکر خدا که هر چه از خدا خواستم، تا نهایت همتم کامیاب شدم. بیت چهارم نکته‌ای آموزشی دارد: اول از بالا و پایین وجودم خبر نداشتم؛ در مکتب غم تو چنین نکته‌دان شدم. بیت نهم مشهور است: من پیر سال و ماه نیستم؛ یار بی‌وفاست که عمر بر من می‌گذرد و از آن پیر شدم. بیت پایانی مژده بخشش است.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.