پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۳۲۳ دیوان حافظ

ز دستِ کوتهِ خود زیرِ بارم

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، اگر قدرت و امکانات زیادی نداری، این غزل پندی بزرگ دارد: «من از بازوی خود دارم بسی شکر، که زور مردم‌آزاری ندارم». فال تو می‌گوید فروتنی و بی‌آزاری ارزشی بزرگ است. حافظ از دست کوتاهش زیر بار است، اما به لطف امیدوار است. شکرگزار آنچه داری باش و در راه نیتت کسی را نیازار.

شاه‌بیت فال شما

من از بازویِ خود دارم بسی شُکر«که زورِ مردم آزاری ندارم»

متن کامل غزل

ز دستِ کوتهِ خود زیرِ بارمکه از بالابلندان شرمسارم

مگر زنجیرِ مویی گیردَم دستوگر نه سر به شیدایی برآرم

ز چشمِ من بپرس اوضاعِ گردونکه شب تا روز اختر می‌شمارم

بدین شکرانه می‌بوسم لبِ جامکه کرد آگه ز رازِ روزگارم

اگر گفتم دعایِ مِی فروشانچه باشد؟ حقِّ نعمت می‌گزارم

من از بازویِ خود دارم بسی شُکر«که زورِ مردم آزاری ندارم»

سری دارم چو حافظ مست لیکنبه لطف آن سری امیدوارم

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۳۲۴ است:

گرچه افتاد ز زلفش گرهی در کارمهمچُنان چشمِ گشاد از کَرَمَش می‌دارم

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی کوتاه در فروتنی و شکرگزاری. از دست کوتاه خود زیر بارم و از بلندبالایان شرمسارم. بیت سوم تصویری از شب‌بیداری است: اوضاع آسمان را از چشم من بپرس، که شب تا روز ستاره می‌شمارم. بیت ششم از مشهورترین ابیات اخلاقی دیوان است: از بازوی خود بسیار شکرگزارم که زور مردم‌آزاری ندارم. این بیت ضعف ظاهری را به فضیلتی اخلاقی بدل می‌کند.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.