حافظ · غزل شماره ۳۲۳
ز دستِ کوتهِ خود زیرِ بارم
ز دستِ کوتهِ خود زیرِ بارمکه از بالابلندان شرمسارم
مگر زنجیرِ مویی گیردَم دستوگر نه سر به شیدایی برآرم
ز چشمِ من بپرس اوضاعِ گردونکه شب تا روز اختر میشمارم
بدین شکرانه میبوسم لبِ جامکه کرد آگه ز رازِ روزگارم
اگر گفتم دعایِ مِی فروشانچه باشد؟ حقِّ نعمت میگزارم
من از بازویِ خود دارم بسی شُکر«که زورِ مردم آزاری ندارم»
سری دارم چو حافظ مست لیکنبه لطف آن سری امیدوارم
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
اگر قدرت زیادی نداری، شکر کن که زور آزار دیگران را هم نداری. فروتنی و بیآزاری ارزشی بزرگ است.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی کوتاه در فروتنی و شکرگزاری. از دست کوتاه خود زیر بارم و از بلندبالایان شرمسارم. بیت سوم تصویری از شببیداری است: اوضاع آسمان را از چشم من بپرس، که شب تا روز ستاره میشمارم. بیت ششم از مشهورترین ابیات اخلاقی دیوان است: از بازوی خود بسیار شکرگزارم که زور مردمآزاری ندارم. این بیت ضعف ظاهری را به فضیلتی اخلاقی بدل میکند.
شرح بیتها
بیت ۱ز دستِ کوتهِ خود زیرِ بارم / که از بالابلندان شرمسارم
از دست کوتاه خود زیر بارم و از بلندبالایان شرمسارم.
بیت ۳ز چشمِ من بپرس اوضاعِ گردون / که شب تا روز اختر میشمارم
اوضاع آسمان را از چشم من بپرس، که شب تا روز ستاره میشمارم.
بیت ۵اگر گفتم دعایِ مِی فروشان / چه باشد؟ حقِّ نعمت میگزارم
اگر دعای میفروشان را گفتم، چه اشکالی دارد؟ حق نعمت را به جا میآورم.
بیت ۶من از بازویِ خود دارم بسی شُکر / «که زورِ مردم آزاری ندارم»
از بازوی خود بسیار شکرگزارم که زور مردمآزاری ندارم.
بیت ۷سری دارم چو حافظ مست لیکن / به لطف آن سری امیدوارم
مانند حافظ سری مست دارم، اما به لطف آن سر (عالم) امیدوارم.
معنی واژهها
- دست کوته
- ناتوانی
- بالابلندان
- بلندقامتان؛ توانایان
- زنجیر مو
- زلف
- شیدایی
- دیوانگی
- اختر شمردن
- بیخوابی
- حق نعمت گزاردن
- شکر نعمت