پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۳۳۳ دیوان حافظ

نمازِ شامِ غریبان چو گریه آغازم

تعبیر فال

پیام کلی: صبر

دلتنگ خانه یا عزیزانی هستی که دورند؛ این غزل از سوزناک‌ترین سروده‌های حافظ در غربت است: «نماز شام غریبان چو گریه آغازم». حافظ دعا می‌کند: من از دیار حبیبم نه از سرزمین غریب؛ خدایا مرا به یارانم بازرسان. فال تو می‌گوید این دلتنگی نشانه پیوند عمیق توست. با آنان تماس بگیر و بدان که بازگشت ممکن است؛ صبر کن.

شاه‌بیت فال شما

من از دیارِ حبیبم نه از بِلاد غریبمُهَیمنا به رفیقانِ خود رسان بازم

متن کامل غزل

نمازِ شامِ غریبان چو گریه آغازمبه مویه‌هایِ غریبانه، قِصه پردازم

به یادِ یار و دیار آنچنان بِگِریَم زارکه از جهان رَه و رسمِ سفر براندازم

من از دیارِ حبیبم نه از بِلاد غریبمُهَیمنا به رفیقانِ خود رسان بازم

خدای را مددی ای رفیقِ رَه تا منبه کویِ میکده دیگر عَلَم برافرازم

خِرَد ز پیریِ من کِی حساب برگیرد؟که باز با صَنَمی طفل، عشق می‌بازم

بجز صَبا و شِمالم نمی‌شناسد کسعزیز من! که بجز باد نیست دَم‌سازم

هوایِ منزل یار، آب زندگانیِ ماستصبا بیار نسیمی ز خاکِ شیرازم

سِرشکم آمد و عیبم بگفت روی به رویشکایت از که کنم؟ خانگی‌ست غَمّازَم

ز چَنگِ زهره شنیدم که صبح‌دم می‌گفت«غلامِ حافظِ خوش‌لهجهٔ خوش‌آوازم»

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۳۳۴ است:

گر دست رَسَد در سرِ زُلفینِ تو بازمچون گوی چه سرها که به چوگانِ تو بازم

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

از مشهورترین و سوزناک‌ترین غزل‌های حافظ در غربت و دلتنگی وطن. وقتی در نماز شام غریبان گریه آغاز می‌کنم، با مویه‌های غریبانه قصه می‌پردازم. بیت دوم پرشور است: به یاد یار و دیار چنان زار می‌گریم که رسم سفر را از جهان براندازم. بیت سوم دعایی است: من از دیار حبیبم نه از سرزمین غریب؛ خدایا مرا به یارانم بازرسان. بیت هفتم آرزوی شیراز است: ای صبا، نسیمی از خاک شیرازم بیاور. بیت هشتم نیز مشهور است: اشکم عیبم را رو‌به‌رو گفت؛ از که شکایت کنم که غماز خانگی است؟

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.