پرش به محتوا
گلپسر

حافظ · غزل شماره ۳۳۳

نمازِ شامِ غریبان چو گریه آغازم

نمازِ شامِ غریبان چو گریه آغازمبه مویه‌هایِ غریبانه، قِصه پردازم

به یادِ یار و دیار آنچنان بِگِریَم زارکه از جهان رَه و رسمِ سفر براندازم

من از دیارِ حبیبم نه از بِلاد غریبمُهَیمنا به رفیقانِ خود رسان بازم

خدای را مددی ای رفیقِ رَه تا منبه کویِ میکده دیگر عَلَم برافرازم

خِرَد ز پیریِ من کِی حساب برگیرد؟که باز با صَنَمی طفل، عشق می‌بازم

بجز صَبا و شِمالم نمی‌شناسد کسعزیز من! که بجز باد نیست دَم‌سازم

هوایِ منزل یار، آب زندگانیِ ماستصبا بیار نسیمی ز خاکِ شیرازم

سِرشکم آمد و عیبم بگفت روی به رویشکایت از که کنم؟ خانگی‌ست غَمّازَم

ز چَنگِ زهره شنیدم که صبح‌دم می‌گفت«غلامِ حافظِ خوش‌لهجهٔ خوش‌آوازم»

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

دلتنگ خانه یا عزیزانی هستی که دورند. این دلتنگی نشانه پیوند عمیق توست؛ با آن‌ها تماس بگیر و بدان که بازگشت ممکن است.

تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

از مشهورترین و سوزناک‌ترین غزل‌های حافظ در غربت و دلتنگی وطن. وقتی در نماز شام غریبان گریه آغاز می‌کنم، با مویه‌های غریبانه قصه می‌پردازم. بیت دوم پرشور است: به یاد یار و دیار چنان زار می‌گریم که رسم سفر را از جهان براندازم. بیت سوم دعایی است: من از دیار حبیبم نه از سرزمین غریب؛ خدایا مرا به یارانم بازرسان. بیت هفتم آرزوی شیراز است: ای صبا، نسیمی از خاک شیرازم بیاور. بیت هشتم نیز مشهور است: اشکم عیبم را رو‌به‌رو گفت؛ از که شکایت کنم که غماز خانگی است؟

شرح بیت‌ها

بیت ۱نمازِ شامِ غریبان چو گریه آغازم / به مویه‌هایِ غریبانه، قِصه پردازم

وقتی در نماز شام غریبان گریه آغاز می‌کنم، با مویه‌های غریبانه قصه می‌پردازم.

بیت ۲به یادِ یار و دیار آنچنان بِگِریَم زار / که از جهان رَه و رسمِ سفر براندازم

به یاد یار و دیار چنان زار می‌گریم که راه و رسم سفر را از جهان براندازم.

بیت ۳من از دیارِ حبیبم نه از بِلاد غریب / مُهَیمنا به رفیقانِ خود رسان بازم

من از دیار حبیبم، نه از سرزمین غریب؛ ای نگهبان، مرا به یارانم بازرسان.

بیت ۷هوایِ منزل یار، آب زندگانیِ ماست / صبا بیار نسیمی ز خاکِ شیرازم

هوای منزل یار آب زندگانی ماست؛ ای صبا، نسیمی از خاک شیرازم بیاور.

بیت ۸سِرشکم آمد و عیبم بگفت روی به روی / شکایت از که کنم؟ خانگی‌ست غَمّازَم

اشکم آمد و عیبم را رو‌به‌رو گفت؛ از که شکایت کنم؟ سخن‌چینم خانگی است.

معنی واژه‌ها

نماز شام
نماز مغرب
مویه
زاری
دیار
سرزمین
بلاد غریب
سرزمین بیگانه
مهیمن
نگهبان؛ از نام‌های خدا
دمساز
همدم
غماز
سخن‌چین