پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۳۴۰ دیوان حافظ

من که از آتشِ دل چون خُمِ مِی در جوشم

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، به کارهای خوبت مغرور نشو و خطاهایت را صادقانه بپذیر؛ حافظ می‌گوید پناه بر خدا که به طاعت خود اعتقادی ندارم و امیدم به فیض عفو است. پند مشهور بیت ششم را هم به یاد داشته باش: پدرم بهشت را به دو گندم فروخت؛ من چرا ملک جهان را به جوی نفروشم؟ دنیا ارزش نزاع و حرص ندارد؛ آن را آسان بگیر.

شاه‌بیت فال شما

پدرم روضهٔ رضوان به دو گندم بفروختمن چرا مُلکِ جهان را به جوی نفروشم؟!

متن کامل غزل

من که از آتشِ دل چون خُمِ مِی در جوشممُهر بر لب زده، خون می‌خورم و خاموشم

قصدِ جان است طمع در لبِ جانان کردنتو مرا بین که در این کار به جان می‌کوشم

من کِی آزاد شَوَم از غمِ دل؟ چون هر دَمهندویِ زلفِ بُتی حلقه کُنَد در گوشم

حاشَ لِلَّه که نیَم معتقدِ طاعتِ خویشاین قَدَر هست که گَه گَه قدحی می‌نوشم

هست امیدم که علیرغمِ عدو روزِ جزافیضِ عَفوَش نَنَهد بارِ گُنَه بر دوشم

پدرم روضهٔ رضوان به دو گندم بفروختمن چرا مُلکِ جهان را به جوی نفروشم؟!

خرقه‌پوشیِ من از غایتِ دین‌داری نیستپرده‌ای بر سرِ صد عیبِ نهان می‌پوشم

من که خواهم که ننوشم به جز از راوَقِ خُمچه کنم گر سخنِ پیرِ مُغان نَنْیوشَم؟

گر از این دست زَنَد مُطربِ مجلس رَهِ عشقشعرِ حافظ بِبَرَد وقتِ سماع از هوشم

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۳۴۱ است:

گر من از سرزنشِ مدَّعیان اندیشمشیوهٔ مستی و رندی نَرَوَد از پیشم

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در صداقت و خودانتقادی حافظ. من که از آتش دل مانند خم می در جوشم، مهر بر لب زده خون می‌خورم و خاموشم. بیت چهارم فروتنانه است: پناه بر خدا که به طاعت خود اعتقادی ندارم. بیت ششم از مشهورترین ابیات دیوان است: پدرم (آدم) باغ بهشت را به دو گندم فروخت؛ من چرا ملک جهان را به جوی نفروشم؟ بیت هفتم اعترافی صادقانه است: خرقه‌پوشی من از نهایت دینداری نیست؛ پرده‌ای بر صد عیب پنهان می‌پوشم.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.