پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۳۴۱ دیوان حافظ

گر من از سرزنشِ مدَّعیان اندیشم

تعبیر فال

پیام کلی: پند

اگر همیشه نگران حرف مردم باشی، به راه خودت نمی‌رسی؛ حافظ می‌گوید اگر از سرزنش مدعیان بیندیشم، راه رندی پیش نمی‌رود. فال تو پند می‌دهد که داوری دیگران را معیار تصمیمت نکنی. بیت پایانی خلاصه این پند است: اگر باده بخورم یا نه، مرا با کسی چه کار؟ حافظ راز خود و عارف وقت خویشم. رازدار خودت باش و قدر لحظه‌ات را بدان.

شاه‌بیت فال شما

من اگر باده خورم ور نه چه کارم با کس؟حافظِ رازِ خود و عارفِ وقتِ خویشم

متن کامل غزل

گر من از سرزنشِ مدَّعیان اندیشمشیوهٔ مستی و رندی نَرَوَد از پیشم

زهدِ رندانِ نوآموخته راهی به دِهیستمن که بدنامِ جهانم چه صلاح اندیشم؟

شاهِ شوریده‌سران خوان، منِ بی‌سامان رازان که در کم‌خِرَدی از همه عالم بیشم

بر جَبین نقش کُن از خونِ دلِ من خالیتا بدانند که قربانِ تو کافِرکیشم

اعتقادی بِنُما و بِگُذَر بهرِ خداتا در این خرقه ندانی که چه نادَرویشم

شعر خونبارِ من ای باد، بِدان یار رسانکه ز مژگانِ سیَه، بر رگِ جان زد نیشم

من اگر باده خورم ور نه چه کارم با کس؟حافظِ رازِ خود و عارفِ وقتِ خویشم

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۳۴۲ است:

حجابِ چهرهٔ جان می‌شود غبارِ تنمخوشا دَمی که از آن چهره پرده برفکنم

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در بی‌اعتنایی به سرزنش مدعیان. اگر از سرزنش مدعیان بیندیشم، شیوه مستی و رندی پیش نمی‌رود. بیت دوم نکته‌ای طنزآمیز دارد: زهد رندان تازه‌کار راهی به دهی (به جایی) دارد؛ من که بدنام جهانم چه صلاحی بیندیشم؟ بیت پنجم فروتنی است: از خدا بخواه و بگذر، تا ندانی در این خرقه چه نادرویشی هستم. بیت پایانی استقلال حافظ است: اگر باده بخورم یا نخورم، با کسی چه کار دارم؟ حافظ راز خود و عارف وقت خویشم.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.