پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۳۴۷ دیوان حافظ

صَنَما با غمِ عشقِ تو چه تدبیر کنم؟

تعبیر فال

پیام کلی: صبر

با غمی روبه‌رو هستی که تدبیر در آن کاری از پیش نمی‌برد؛ حافظ می‌پرسد صنما، با غم عشق تو چه تدبیر کنم؟ و در پایان می‌گوید: چون تقدیر چنین است، چه تدبیر کنم؟ فال تو می‌گوید آنچه در توان داری بکن و باقی را بپذیر. آنچه در این مدت کشیده‌ای در یک نامه نمی‌گنجد، اما اگر راه وصال پیدا شود، ارزش همه را دارد.

شاه‌بیت فال شما

نیست امّید صَلاحی ز فسادِ حافظچون که تقدیر چُنین است، چه تدبیر کنم؟

متن کامل غزل

صَنَما با غمِ عشقِ تو چه تدبیر کنم؟تا به کِی در غمِ تو نالهٔ شبگیر کنم؟

دل دیوانه از آن شد که نصیحت شِنَوَدمگرش هم ز سرِ زلفِ تو زنجیر کنم

آن چه در مدتِ هِجرِ تو کشیدم هیهاتدر یکی نامه محال است که تَحریر کنم

با سرِ زلفِ تو مجموعِ پریشانی خودکو مجالی که سراسر همه تقریر کنم؟

آن زمان کآرزویِ دیدنِ جانم باشددر نظر نقشِ رخِ خوبِ تو تصویر کنم

گر بدانم که وصالِ تو بدین دست دهددین و دل را همه دَربازم و توفیر کنم

دور شو از برم ای واعظ و بیهوده مگویمن نه آنم که دگر گوش به تزویر کنم

نیست امّید صَلاحی ز فسادِ حافظچون که تقدیر چُنین است، چه تدبیر کنم؟

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۳۴۸ است:

دیده دریا کُنم و صبر به صحرا فِکنموَاندر این کار، دلِ خویش به دریا فِکنم

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در درماندگی عاشق با ردیف «کنم». صنما، با غم عشق تو چه تدبیر کنم؟ تا کی در غمت ناله سحرگاهی سر دهم؟ بیت دوم نکته‌ای ظریف دارد: دل دیوانه از آن رو دیوانه شد که پند بشنود؛ شاید او را با سر زلف تو زنجیر کنم. بیت سوم: آنچه در مدت هجرت کشیدم، محال است در یک نامه بنویسم. بیت پایانی تسلیم به تقدیر است: از فساد حافظ امید صلاحی نیست؛ چون تقدیر چنین است، چه تدبیر کنم؟

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.