پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۳۵۲ دیوان حافظ

روزگاری شد که در میخانه خدمت می‌کنم

تعبیر فال

پیام کلی: پند

اگر نقدی به کسی داری، آن را رو‌به‌رو بگو، نه پشت سر؛ حافظ می‌گوید این سخن را در حضور واعظ هم می‌گویم، غیبت نمی‌کنم. فال تو پند صراحت و صداقت می‌دهد. حافظ در لباس فقر کار اهل دولت را می‌کند و افتان و خیزان با صبا تا کوی دوست می‌رود و از رفیقان راه یاری می‌خواهد. تو هم از همراهانت کمک بخواه تا به مقصد برسی.

شاه‌بیت فال شما

واعظِ ما بوی حق نشنید بشنو کاین سخندر حضورش نیز می‌گویم نه غیبت می‌کنم

متن کامل غزل

روزگاری شد که در میخانه خدمت می‌کنمدر لباسِ فقر کارِ اهلِ دولت می‌کنم

تا کی اندر دام وصل آرم تَذَروی خوش‌خَرامدر کمینم و انتظار وقتِ فرصت می‌کنم

واعظِ ما بوی حق نشنید بشنو کاین سخندر حضورش نیز می‌گویم نه غیبت می‌کنم

با صبا افتان و خیزان می‌روم تا کویِ دوستو از رفیقان ره استمدادِ همت می‌کنم

خاکِ کویت زحمت ما برنتابد بیش از اینلطف‌ها کردی بتا، تخفیفِ زحمت می‌کنم

زلفِ دلبر دامِ راه و غمزه‌اش تیرِ بلاستیاد دار ای دل که چندینت نصیحت می‌کنم

دیدهٔ بدبین بپوشان ای کریمِ عیب‌پوشزین دلیری‌ها که من در کُنجِ خلوت می‌کنم

حافظم در مجلسی دُردی‌کشم در محفلیبنگر این شوخی که چون با خلق، صنعت می‌کنم

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۳۵۳ است:

من تَرکِ عشقِ شاهد و ساغر نمی‌کنمصد بار توبه کردم و دیگر نمی‌کنم

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در خدمت میخانه و صراحت در سخن. روزگاری است که در میخانه خدمت می‌کنم و در لباس فقر کار اهل دولت را می‌کنم. بیت سوم صراحت حافظ است: واعظ ما بوی حق نشنیده؛ بشنو، این سخن را در حضورش هم می‌گویم، غیبت نمی‌کنم. بیت ششم پندی به دل است: زلف دلبر دام راه و غمزه‌اش تیر بلاست؛ ای دل به یاد داشته باش که چقدر نصیحتت می‌کنم. بیت هفتم دعایی است: ای کریم عیب‌پوش، چشم بدبین را بپوشان.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.