پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۳۵۴ دیوان حافظ

به مژگان سیَه کردی هزاران رِخنه در دینم

تعبیر فال

پیام کلی: امید

دنیا گذراست و آنچه ارزش دارد عشق و همراهی عزیزان است؛ حافظ می‌گوید جهان فانی و باقی فدای شاهد و ساقی، که سلطنت عالم را طفیل عشق می‌بینم. فال تو می‌گوید اگر از نیرنگ‌های روزگار ملولی، دلت را به مهر گرم کن. دوستی واقعی بی‌قید و شرط است؛ حافظ می‌گوید اگر دوست دیگری را برگزیند حاکم اوست، اما من جز او را برنمی‌گزینم.

شاه‌بیت فال شما

جهانِ فانی و باقی فدایِ شاهد و ساقیکه سلطانیِّ عالَم را طُفیلِ عشق می‌بینم

متن کامل غزل

به مژگان سیَه کردی هزاران رِخنه در دینمبیا کز چَشمِ بیمارت هزاران دَرد برچینم

الا ای همنشینِ دل که یارانت بِرَفت از یادمرا روزی مباد آن دَم که بی یادِ تو بنشینم

جهان پیر است و بی‌بنیاد از این فرهادکُش فریادکه کرد افسون و نیرنگش ملول از جانِ شیرینم

ز تابِ آتش دوری، شدم غرقِ عرق چون گُلبیار ای بادِ شبگیری نسیمی زان عرقچینم

جهانِ فانی و باقی فدایِ شاهد و ساقیکه سلطانیِّ عالَم را طُفیلِ عشق می‌بینم

اگر بر جایِ من غیری گزیند دوست، حاکم اوستحرامم باد اگر من جان، به جایِ دوست بُگزینم

صَباحَ الخیر زد بلبل، کجایی ساقیا؟ برخیزکه غوغا می‌کند در سر خیالِ خوابِ دوشینم

شبِ رحلت هم از بستر رَوَم در قصرِ حورُالعیناگر در وقتِ جان دادن تو باشی شمعِ بالینم

حدیثِ آرزومندی که در این نامه ثبت افتادهمانا بی‌غلط باشد، که حافظ داد تلقینم

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۳۵۵ است:

حالیا مصلحتِ وقت در آن می‌بینمکه کشم رَخت به میخانه و خوش بنشینم

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در وفاداری و بی‌اعتنایی به جهان فانی. با مژگان سیاه هزاران رخنه در دینم کردی؛ بیا تا از چشم بیمارت هزاران درد برچینم. بیت سوم تصویری از داستان فرهاد است: جهان پیر و بی‌بنیاد است؛ فریاد از این فرهادکش که افسون و نیرنگش مرا از جان شیرینم ملول کرد. بیت ششم وفاداری را نشان می‌دهد: اگر دوست به جای من دیگری را برگزیند، حاکم اوست؛ حرامم باد اگر من جان را به جای دوست برگزینم.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.