پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۳۵۸ دیوان حافظ

غمِ زمانه که هیچش کَران نمی‌بینم

تعبیر فال

پیام کلی: پند

غم زمانه بی‌کرانه به نظر می‌رسد؛ حافظ هم از آن می‌نالد. اما پند اصلی فال تو در بیت چهارم است: «نشان اهل خدا عاشقی است، با خود دار، که در مشایخ شهر این نشان نمی‌بینم». نشان انسان واقعی مهر و عشق است، نه ظاهر و عنوان. در غم روزگار به کسانی تکیه کن که دل مهربان دارند، نه به کسانی که فقط عنوان دارند.

شاه‌بیت فال شما

نشانِ اهل خدا عاشقیست، با خود دارکه در مشایخِ شهر این نشان نمی‌بینم

متن کامل غزل

غمِ زمانه که هیچش کَران نمی‌بینمدَواش جز مِیِ چون ارغوان نمی‌بینم

به تَرک خدمتِ پیرِ مُغان نخواهم گفتچرا که مصلحتِ خود در آن نمی‌بینم

ز آفتابِ قَدَح ارتفاعِ عیش بگیرچرا که طالعِ وقت آن چُنان نمی‌بینم

نشانِ اهل خدا عاشقیست، با خود دارکه در مشایخِ شهر این نشان نمی‌بینم

بدین دو دیدهٔ حیران من هزار افسوسکه با دو آینه رویش عیان نمی‌بینم

قدِ تو تا بِشُد از جویبارِ دیدهٔ منبه جایِ سرو جز آبِ روان نمی‌بینم

در این خُمار کَسَم جرعه‌ای نمی‌بخشدببین که اهل دلی در میان نمی‌بینم

نشانِ مویِ میانش که دل در او بستمز من مَپرس که خود در میان نمی‌بینم

من و سفینهٔ حافظ که جز در این دریابضاعت سخن دُرفشان نمی‌بینم

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۳۵۹ است:

خُرَّم آن روز کز این منزلِ ویران برومراحتِ جان طلبم و از پِیِ جانان بروم

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در غم بی‌پایان زمانه و نقد ریاکاری. غم زمانه که هیچ کرانه‌ای برایش نمی‌بینم، دوایش را جز می ارغوانی نمی‌بینم. بیت چهارم از ابیات انتقادی مشهور است: نشان اهل خدا عاشقی است؛ این را با خود داشته باش، که در شیوخ شهر این نشان را نمی‌بینم. بیت ششم تصویری زیباست: از وقتی قامت تو از جویبار چشمم رفت، به جای سرو جز آب روان (اشک) نمی‌بینم. بیت پایانی ستایش شعر خود است.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.