پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۳۶۱ دیوان حافظ

آن که پامالِ جفا کرد چو خاکِ راهم

تعبیر فال

پیام کلی: هشدار

ای صاحب فال، از جایگاهی که در دل کسی داری مراقبت کن؛ حافظ می‌گوید ذره خاکم و جایم در کوی تو خوش است، اما می‌ترسم بادی ناگهان مرا ببرد. فال تو هشدار می‌دهد که پیوند ارزشمندت را بدیهی نگیری. اما امیدت را هم کوتاه نکن: حافظ امیدی دراز در خم گیسوی یار بسته و دعا می‌کند دست طلبش کوتاه نشود. با فروتنی نگهش دار.

شاه‌بیت فال شما

ذَرّهٔ خاکم و در کویِ توام جای خوش استترسم ای دوست که بادی بِبَرَد ناگاهم

متن کامل غزل

آن که پامالِ جفا کرد چو خاکِ راهمخاک می‌بوسم و عُذرِ قَدَمَش می‌خواهم

من نه آنم که ز جورِ تو بِنالم، حاشابندهٔ معتقد و چاکرِ دولتخواهم

بسته‌ام در خَمِ گیسویِ تو امّیدِ درازآن مبادا که کُنَد دستِ طلب کوتاهم

ذَرّهٔ خاکم و در کویِ توام جای خوش استترسم ای دوست که بادی بِبَرَد ناگاهم

پیرِ میخانه سَحَر جامِ جهان‌بینم دادو اندر آن آینه از حُسنِ تو کرد آگاهم

صوفیِ صومعهٔ عالَمِ قُدسَم لیکنحالیا دیرِ مُغان است حوالتگاهم

با منِ راه‌نشین خیز و سوی میکده آیتا در آن حلقه ببینی که چه صاحب جاهم

مست بگذشتی و از حافظت اندیشه نبودآه اگر دامنِ حُسنِ تو بگیرد آهم

خوشم آمد که سحر خسروِ خاور می‌گفتبا همه پادشهی بندهٔ تورانشاهم

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۳۶۲ است:

دیدار شد مُیَسَّر و بوس و کنار هماز بَخت شُکر دارم و از روزگار هم

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در فروتنی عاشق و ستایش تورانشاه. آن‌که مرا مانند خاک راه پامال جفا کرد، خاک را می‌بوسم و عذر قدمش را می‌خواهم. بیت چهارم تصویری لطیف از بی‌پناهی است: ذره خاکم و جایم در کوی تو خوش است؛ ای دوست، می‌ترسم بادی ناگهان مرا ببرد. بیت ششم نکته‌ای عرفانی دارد: صوفی صومعه عالم قدسم، اما اکنون دیر مغان حواله‌گاه من است. بیت پایانی ستایش است: سحر خورشید می‌گفت با همه پادشاهی بنده تورانشاهم.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.