پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۳۶۹ دیوان حافظ

ما زِ یاران چَشمِ یاری داشتیم

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، شاید از یاری دوستانت ناامید شده‌ای؛ حافظ هم می‌گوید از یاران چشم یاری داشتیم، خود اشتباه بود آنچه پنداشتیم. اما پاسخ او امیدبخش است: «تا درخت دوستی بر کی دهد، حالیا رفتیم و تخمی کاشتیم». باز هم بذر مهربانی بکار؛ درخت دوستی دیر اما حتماً بار می‌دهد. جدل نکن و حرمت را نگه دار.

شاه‌بیت فال شما

تا درختِ دوستی بَر کِی دهدحالیا رفتیم و تخمی کاشتیم

متن کامل غزل

ما زِ یاران چَشمِ یاری داشتیمخود غلط بود آنچه ما پنداشتیم

تا درختِ دوستی بَر کِی دهدحالیا رفتیم و تخمی کاشتیم

گفت‌و‌گو آیینِ درویشی نبودور نه با تو ماجراها داشتیم

شیوهٔ چَشمت فریبِ جنگ داشتما غلط کردیم و صلح انگاشتیم

گُلبُنِ حُسنَت نه خود شد دلفُروزما دَمِ همت بر او بگماشتیم

نکته‌ها رفت و شکایت کس نکردجانبِ حُرمَت فرو نگذاشتیم

گفت خود دادی به ما دل حافظاما مُحَصِّل بر کسی نَگماشتیم

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۳۷۰ است:

صَلاح از ما چه می‌جویی؟ که مستان را صَلا گفتیمبه دورِ نرگسِ مستت سلامت را دعا گفتیم

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

از مشهورترین غزل‌های حافظ در ناامیدی از یاران و امید به آینده. از یاران چشم یاری داشتیم؛ خود اشتباه بود آنچه پنداشتیم. بیت دوم از پرکاربردترین ابیات دیوان است: تا درخت دوستی کی بار دهد؛ اکنون رفتیم و بذری کاشتیم. بیت سوم پندی درباره آیین درویشی است: گفت‌وگو (جدل) آیین درویشی نبود، وگرنه با تو ماجراها داشتیم. بیت ششم ادب است: نکته‌ها گذشت و کسی شکایت نکرد؛ جانب حرمت را فرو نگذاشتیم.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.