حافظ · غزل شماره ۳۶۹
ما زِ یاران چَشمِ یاری داشتیم
ما زِ یاران چَشمِ یاری داشتیمخود غلط بود آنچه ما پنداشتیم
تا درختِ دوستی بَر کِی دهدحالیا رفتیم و تخمی کاشتیم
گفتوگو آیینِ درویشی نبودور نه با تو ماجراها داشتیم
شیوهٔ چَشمت فریبِ جنگ داشتما غلط کردیم و صلح انگاشتیم
گُلبُنِ حُسنَت نه خود شد دلفُروزما دَمِ همت بر او بگماشتیم
نکتهها رفت و شکایت کس نکردجانبِ حُرمَت فرو نگذاشتیم
گفت خود دادی به ما دل حافظاما مُحَصِّل بر کسی نَگماشتیم
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
اگر از دوستی ناامید شدهای، باز هم بذر مهربانی بکار؛ درخت دوستی دیر اما حتماً بار میدهد. حرمت را نگه دار.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
از مشهورترین غزلهای حافظ در ناامیدی از یاران و امید به آینده. از یاران چشم یاری داشتیم؛ خود اشتباه بود آنچه پنداشتیم. بیت دوم از پرکاربردترین ابیات دیوان است: تا درخت دوستی کی بار دهد؛ اکنون رفتیم و بذری کاشتیم. بیت سوم پندی درباره آیین درویشی است: گفتوگو (جدل) آیین درویشی نبود، وگرنه با تو ماجراها داشتیم. بیت ششم ادب است: نکتهها گذشت و کسی شکایت نکرد؛ جانب حرمت را فرو نگذاشتیم.
شرح بیتها
بیت ۱ما زِ یاران چَشمِ یاری داشتیم / خود غلط بود آنچه ما پنداشتیم
از یاران چشم یاری داشتیم؛ خود اشتباه بود آنچه ما پنداشتیم.
بیت ۲تا درختِ دوستی بَر کِی دهد / حالیا رفتیم و تخمی کاشتیم
ببینیم درخت دوستی کی بار میدهد؛ اکنون رفتیم و بذری کاشتیم.
بیت ۳گفتوگو آیینِ درویشی نبود / ور نه با تو ماجراها داشتیم
جدل آیین درویشی نبود، وگرنه با تو ماجراها داشتیم.
بیت ۴شیوهٔ چَشمت فریبِ جنگ داشت / ما غلط کردیم و صلح انگاشتیم
شیوه چشمت فریب جنگ داشت؛ ما اشتباه کردیم و صلح پنداشتیم.
بیت ۶نکتهها رفت و شکایت کس نکرد / جانبِ حُرمَت فرو نگذاشتیم
نکتهها گذشت و کسی شکایت نکرد؛ جانب حرمت را فرو نگذاشتیم.
معنی واژهها
- پنداشتن
- گمان کردن
- بر دادن
- میوه دادن
- حالیا
- اکنون
- ماجرا
- گفتوگوی گلایهآمیز
- دم همت
- نفس و دعای معنوی
- حرمت
- احترام
- محصل
- مأمور وصول