پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۳۷ دیوان حافظ

بیا که قصرِ اَمَل سخت سست‌بنیادست

تعبیر فال

پیام کلی: پند

از حکیمانه‌ترین غزل‌های حافظ به فال تو آمده است. کاخ آرزوها سست‌بنیاد است و تو شاید بیش از اندازه به چیزهای ناپایدار دل بسته‌ای. حافظ آزادگی را می‌ستاید: کسی که از هر دلبستگی رنگ‌پذیری آزاد است. پند فال این است که به آنچه قسمت توست خشنود باشی و گره از پیشانی باز کنی؛ جان تو شاهبازی بلندپرواز است و جایش در کنج غصه نیست.

شاه‌بیت فال شما

غلامِ همّتِ آنم که زیرِ چرخِ کبودز هر چه رنگِ تعلّق پذیرد آزادست

متن کامل غزل

بیا که قصرِ اَمَل سخت سست‌بنیادستبیار باده که بنیادِ عمر بر بادست

غلامِ همّتِ آنم که زیرِ چرخِ کبودز هر چه رنگِ تعلّق پذیرد آزادست

چه گویمت که به میخانه دوش مست و خرابسروشِ عالَمِ غیبم چه مژده‌ها دادست

که ای بلندنظر شاهبازِ سِدره‌نشیننشیمن تو نه این کُنجِ محنت‌آبادست

تو را ز کنگرهٔ عرش می‌زنند صفیرندانمت که در این دامگه چه افتادست

نصیحتی کنمت یاد گیر و در عمل آرکه این حدیث، ز پیرِ طریقتم یادست

غمِ جهان مخور و پندِ من مَبَر از یادکه این لطیفهٔ عشقم ز رهروی یادست

رضا به داده بده وز جبین گره بگشایکه بر من و تو دَرِ اختیار نگشادست

مجو درستیِ عهد از جهانِ سست‌نهادکه این عجوز، عروسِ هزاردامادست

نشان عهد و وفا نیست در تبسّمِ گلبنال بلبل بی‌دل که جای فریادست

حسد چه می‌بری ای سست‌نظم بر حافظ؟قبولِ خاطر و لطفِ سخن خدادادست

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۳۸ است:

بی مِهرِ رُخَت روزِ مرا نور نماندستوز عمر، مرا جز شبِ دیجور نماندست

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

از غزل‌های حکیمانه و پرآوازه حافظ. کاخ آرزو سست‌بنیاد و بنیاد عمر بر باد است؛ پس شاعر آزادگی از هر دلبستگی را می‌ستاید: «غلام همت آنم که زیر چرخ کبود / ز هر چه رنگ تعلق پذیرد آزاد است». سروش غیب به او یادآوری می‌کند که جان انسان شاهبازی آسمانی است و جایش این دامگاه نیست. پندهای غزل، از خشنودی به قسمت تا بی‌اعتمادی به دنیای بی‌وفا، از مشهورترین سخنان حافظ‌اند.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.