پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۳۷۳ دیوان حافظ

خیز تا خرقه صوفی به خرابات بریم

تعبیر فال

پیام کلی: هشدار

ای صاحب فال، پند پایانی این غزل برای توست: «حافظ آب رخ خود بر در هر سفله مریز، حاجت آن به که بر قاضی حاجات بریم». نیازت را نزد هر کسی نبر؛ آبرویت را حفظ کن و از خدا بخواه. حافظ هشدار دیگری هم دارد: اگر دل قدر وقت را نشناسد و کاری نکند، از حاصل اوقات خجالت می‌کشیم. قدر وقت را بدان و کاری ارزشمند بکن.

شاه‌بیت فال شما

حافظ آب رخ خود بر در هر سفله مریزحاجت آن به که بر قاضی حاجات بریم

متن کامل غزل

خیز تا خرقه صوفی به خرابات بریمشطح و طامات به بازار خرافات بریم

سوی رندان قلندر به ره آورد سفردلق بسطامی و سجاده طامات بریم

تا همه خلوتیان جام صبوحی گیرندچنگ صبحی به در پیر مناجات بریم

با تو آن عهد که در وادی ایمن بستیمهمچو موسی ارنی گوی به میقات بریم

کوس ناموس تو بر کنگره عرش زنیمعلم عشق تو بر بام سماوات بریم

خاک کوی تو به صحرای قیامت فرداهمه بر فرق سر از بهر مباهات بریم

ور نهد در ره ما خار ملامت زاهداز گلستانش به زندان مکافات بریم

شرممان باد ز پشمینه آلوده خویشگر بدین فضل و هنر نام کرامات بریم

قدر وقت ار نشناسد دل و کاری نکندبس خجالت که از این حاصل اوقات بریم

فتنه می‌بارد از این سقف مقرنس برخیزتا به میخانه پناه از همه آفات بریم

در بیابان فنا گم شدن آخر تا کیره بپرسیم مگر پی به مهمات بریم

حافظ آب رخ خود بر در هر سفله مریزحاجت آن به که بر قاضی حاجات بریم

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۳۷۴ است:

بیا تا گل برافشانیم و می در ساغر اندازیمفلک را سقف بشکافیم و طرحی نو دراندازیم

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی بلند در ترک ظاهرسازی و پندی مشهور درباره عزت نفس. برخیز تا خرقه صوفی را به خرابات ببریم و سخنان گزاف را به بازار خرافات. بیت دوم به بایزید بسطامی، عارف نامدار، اشاره دارد. بیت چهارم تمثیل موسی است: عهدی را که در وادی ایمن با تو بستیم، مانند موسی «ارنی‌گو» (خدایا خود را به من بنما) به میقات ببریم. بیت دهم تصویری از آشوب روزگار است: از این سقف مقرنس فتنه می‌بارد. بیت پایانی از پرکاربردترین پندهای دیوان است: آبروی خود را بر در هر فرومایه مریز؛ حاجت را نزد قاضی حاجات ببر.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.