پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۳۸۸ دیوان حافظ

بهار و گل طرب‌انگیز گشت و توبه‌شکن

تعبیر فال

پیام کلی: بشارت

ای صاحب فال، بهار آمده و گل توبه‌شکن شده است؛ ریشه غم را از دلت برکن. فال تو نوید فصلی تازه را می‌دهد. پند زیبای این غزل را هم به کار ببند: راه صداقت را از آب زلال بیاموز و آزادگی را از سرو چمن. عروس غنچه با طالع سعد رسیده و بلبل برای وصل گل از بیت‌الحزن بیرون آمده است؛ تو هم از غم بیرون بیا.

شاه‌بیت فال شما

طریق صدق بیاموز از آب صافیِ دلبه راستی طلب آزادگی ز سرو چمن

متن کامل غزل

بهار و گل طرب‌انگیز گشت و توبه‌شکنبه شادی رخِ گل بیخ غم ز دل بر کن

رسید باد صبا غنچه در هواداریز خود برون شد و بر خود درید پیراهن

طریق صدق بیاموز از آب صافیِ دلبه راستی طلب آزادگی ز سرو چمن

ز دستبرد صبا گرد گل کلاله نگرشکنج گیسوی سنبل ببین به روی سمن

عروس غنچه رسید از حرم به طالع سعدبعینه دل و دین می‌برد به وجه حسن

صفیر بلبل شوریده و نفیر هزاربرای وصل گل آمد برون ز بیت حزن

حدیث صحبت خوبان و جام باده بگوبه قول حافظ و فتوی پیر صاحب فن

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۳۸۹ است:

چو گل هر دم به بویت جامه در تنکنم چاک از گریبان تا به دامن

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی بهاری با پندهایی از طبیعت. بهار و گل شادی‌انگیز و توبه‌شکن شد؛ با شادی روی گل، ریشه غم را از دل برکن. بیت دوم تصویری زیباست: باد صبا رسید و غنچه از هواداری از خود بیرون شد و پیراهن بر خود درید. بیت سوم از ابیات اخلاقی مشهور است: راه صداقت را از آب زلال دل بیاموز و آزادگی را از سرو چمن. بیت ششم امیدبخش است: بانگ بلبل شوریده برای وصال گل از خانه اندوه بیرون آمد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.