پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴ دیوان حافظ

صبا به لُطف بگو آن غزالِ رَعنا را

تعبیر فال

پیام کلی: پند

از کسی دلگیری که کمتر از تو یاد می‌کند و دلت می‌خواهد پیامی برایش بفرستی. حافظ هم پیغامش را با لطف به باد صبا سپرده است، نه با گله و فشار. پند این فال روشن است: دل آدم‌های اهل نظر با خوش‌خلقی به دست می‌آید، نه با بند و دام. اگر نیتت پیوند یا آشتی است، با نرمی پیش برو و یاد کسانی را هم که دوستت دارند از دل نبر.

شاه‌بیت فال شما

به خُلق و لطف توان کرد صیدِ اهلِ نظربه بند و دام نگیرند مرغِ دانا را

متن کامل غزل

صبا به لُطف بگو آن غزالِ رَعنا راکه سَر به کوه و بیابان تو داده‌ای ما را

شِکر فُروش که عُمرَش دراز باد چراتَفَقُّدی نَکُنَد طوطیِ شِکرخا را؟

غرورِ حُسنت اجازَت مَگَر نداد اِی گُلکه پُرسِشی نکُنی عَندَلیب شیدا را

به خُلق و لطف توان کرد صیدِ اهلِ نظربه بند و دام نگیرند مرغِ دانا را

ندانم از چه سبب رنگِ آشنایی نیستسَهی‌قَدانِ سیَه‌‌چشمِ ماه‌سیما را

چو با حبیب نِشینی و باده پِیماییبه یاد دار مُحِبّانِ بادپیما را

جُز این قَدَر نَتوان گفت در جَمالِ تو عیبکه وضع مِهر و وفا نیست رویِ زیبا را

در آسمان نه عجب گَر به گفتهٔ حافظسُرودِ زُهره به رقص آورد مسیحا را

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۵ است:

دل می‌رود ز دستم صاحب‌دلان خدا رادردا که راز پنهان خواهد شد آشکارا

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

حافظ به باد صبا پیغام می‌دهد تا به محبوب زیبا، که او را آواره کوه و بیابان کرده، بگوید چرا از عاشقش خبری نمی‌گیرد. مضمون اصلی گلایه‌ای لطیف از بی‌اعتنایی زیبارویان است، همراه با این پند که دل‌ها را با خوش‌خلقی می‌توان به دست آورد، نه با بند و دام. بیت پایانی از اثر شعر حافظ می‌گوید: سرود زهره مسیحا را در آسمان به رقص می‌آورد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.