پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۰۱ دیوان حافظ

چون شوم خاک رهش دامن بیفشاند ز من

تعبیر فال

پیام کلی: صبر

ای صاحب فال، کسی که دوستش داری ناز می‌کند و هر بار که نزدیک می‌شوی، دامن می‌افشاند. حافظ در بیت پایانی به خودش پند می‌دهد: صبر کن، که اگر درس غم این‌گونه باشد، عشق در هر گوشه افسانه‌ای از تو می‌خواند. فال تو صبر می‌خواهد و می‌گوید از رنجی که کشیده‌ای، مانند فرهاد، داستان‌های شیرینی خواهد ماند. تجربه‌هایت ارزشمندند.

شاه‌بیت فال شما

صبر کن حافظ که گر زین دست باشد درس غمعشق در هر گوشه‌ای افسانه‌ای خواند ز من

متن کامل غزل

چون شوم خاک رهش دامن بیفشاند ز منور بگویم دل بگردان رو بگرداند ز من

روی رنگین را به هر کس می‌نماید همچو گلور بگویم بازپوشان بازپوشاند ز من

چشم خود را گفتم آخر یک نظر سیرش ببینگفت می‌خواهی مگر تا جوی خون راند ز من؟

او به خونم تشنه و من بر لبش تا چون شودکام بستانم از او یا داد بستاند ز من

گر چو فرهادم به تلخی جان برآید باک نیستبس حکایت‌های شیرین باز می‌ماند ز من

گر چو شمعش پیش میرم بر غمم خندان شودور برنجم خاطر نازک برنجاند ز من

دوستان جان داده‌ام بهر دهانش بنگریدکو به چیزی مختصر چون باز می‌ماند ز من

صبر کن حافظ که گر زین دست باشد درس غمعشق در هر گوشه‌ای افسانه‌ای خواند ز من

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۰۲ است:

نکته‌ای دلکَش بگویم خالِ آن مَه‌رو ببینعقل و جان را بستهٔ زنجیرِ آن گیسو ببین

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در ناز و بی‌اعتنایی یار. وقتی خاک راهش می‌شوم دامن از من می‌افشاند و اگر بگویم دلت را بگردان، روی از من برمی‌گرداند. بیت چهارم تضادی زیباست: او تشنه خون من است و من تشنه لبش؛ ببینیم من کام از او می‌گیرم یا او داد از من. بیت پنجم به فرهاد اشاره دارد: اگر مانند فرهاد به تلخی جان بدهم باکی نیست، که حکایت‌های شیرین بسیاری از من می‌ماند. بیت پایانی امیدی شاعرانه است: عشق در هر گوشه افسانه‌ای از من می‌خواند.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.