پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۱۰ دیوان حافظ

ای قبای پادشاهی، راست بر بالای تو

تعبیر فال

پیام کلی: بشارت

نزد کسی که دل دانا دارد، لازم نیست حاجتت را بازگو کنی؛ حافظ می‌گوید عرضه حاجت در حریم حضرتت لازم نیست، راز کس با فروغ رای تو پنهان نمی‌ماند. فال تو می‌گوید خواسته‌ات دیده و دانسته شده است. به بخشش امیدوار باش؛ حافظ در پیری هم جوانی می‌کند به امید عفو جان‌بخش. آنچه اسکندر نیافت، جرعه‌ای از این جام است.

شاه‌بیت فال شما

عرضِ حاجت در حریم حضرتت محتاج نیستراز کس مخفی نمانَد با فروغِ رایِ تو

متن کامل غزل

ای قبای پادشاهی، راست بر بالای توزینتِ تاج و نگین از گوهرِ والای تو

آفتاب فتح را هر دم طلوعی می‌دهداز کلاهِ خسروی رخسارِ مه‌سیمایِ تو

جلوه‌گاهِ طایرِ اقبال باشد هر کجاسایه‌ اندازد همایِ چترِ گردون‌سایِ تو

از رسومِ شرع و حکمت با هزاران اختلافنکته‌ای هرگز نشد فوت از دلِ دانای تو

آب حیوانش ز منقارِ بلاغت می‌چکدطوطیِ خوش‌لهجه یعنی کلک شکّرخای تو

گرچه خورشیدِ فلک چشم و چراغ عالم استروشنایی‌بخشِ چشم اوست خاک پای تو

آن چه اسکندر طلب کرد و ندادش روزگارجرعه‌ای بود از زلالِ جام جان‌افزای تو

عرضِ حاجت در حریم حضرتت محتاج نیستراز کس مخفی نمانَد با فروغِ رایِ تو

خسروا ! پیرانه‌سر، حافظ جوانی می‌کندبر امیدِ عفوِ جان‌بخشِ گنه‌فرسایِ تو

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۱۱ است:

تاب بنفشه می‌دهد طرّهٔ مشک‌سای توپردهٔ غنچه می‌درد خندهٔ دلگشای تو

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در ستایش پادشاهی دادگر و دانا. ای که قبای پادشاهی راست بر قامت توست و زینت تاج و نگین از گوهر والای توست. بیت چهارم ستایش دانایی است: با هزاران اختلاف در رسوم شرع و حکمت، هیچ نکته‌ای از دل دانای تو فوت نشد. بیت هفتم تمثیل اسکندر و آب حیات است: آنچه اسکندر طلب کرد و روزگار به او نداد، جرعه‌ای از جام جان‌افزای تو بود. بیت پایانی: حافظ در پیری به امید عفو جان‌بخش تو جوانی می‌کند.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.