پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۱۱ دیوان حافظ

تاب بنفشه می‌دهد طرّهٔ مشک‌سای تو

تعبیر فال

پیام کلی: بشارت

ای صاحب فال، عشق واقعی حتی گدا را از پادشاه سربلندتر می‌کند؛ حافظ می‌گوید دولت عشق را ببین که گدای تو از سر فقر و افتخار گوشه تاج سلطنت را می‌شکند. فال تو می‌گوید دلبستگی‌ات مایه سربلندی توست. قدر کسی را که صادقانه برایت دعا می‌کند بدان؛ بلبلی که شب همه شب از سر صدق دعایت می‌کند را نسوزان.

شاه‌بیت فال شما

دولت عشق بین که چون از سر فقر و افتخارگوشهٔ تاج سلطنت می‌شکند گدای تو

متن کامل غزل

تاب بنفشه می‌دهد طرّهٔ مشک‌سای توپردهٔ غنچه می‌درد خندهٔ دلگشای تو

ای گل خوش‌نسیمِ من بلبلِ خویش را مسوزکز سر صدق می‌کند شب همه شب دعای تو

من که ملول گشتمی از نفس فرشتگانقال و مقال عالَمی می‌کشم از برای تو

دولت عشق بین که چون از سر فقر و افتخارگوشهٔ تاج سلطنت می‌شکند گدای تو

خرقهٔ زهد و جام مِی گرچه نه درخور همنداین همه نقش می‌زنم از جهت رضای تو

شور شراب عشق تو آن نفسم رود ز سرکاین سر پُر هوس شود خاک در سرای تو

شاه‌نشین چشم من تکیه‌گه خیال توستجای دعاست شاه من بی‌تو مباد جای تو

خوش چمنیست عارضت خاصه که در بهار حسنحافظِ خوش‌کلام شد مرغِ سخن‌سرایِ تو

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۱۲ است:

مرا چشمی‌ست خون‌افشان ز دست آن کمان‌ابروجهان بس فتنه خواهد دید از آن چشم و از آن ابرو

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی سراسر ستایش با ردیف «تو». زلف مشک‌سای تو بنفشه را پیچ و تاب می‌دهد و خنده دلگشای تو پرده غنچه را می‌درد. بیت دوم خواهشی است: ای گل خوش‌نسیم من، بلبل خود را مسوز که از سر صدق شب همه شب دعایت می‌کند. بیت چهارم از ابیات مشهور است: دولت عشق را ببین که گدای تو از سر فقر و افتخار گوشه تاج سلطنت را می‌شکند. بیت هفتم دعایی لطیف است: شاه من، جای دعاست؛ بی‌تو جای تو خالی مباد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.