حافظ · غزل شماره ۴۱۲
مرا چشمیست خونافشان ز دست آن کمانابرو
مرا چشمیست خونافشان ز دست آن کمانابروجهان بس فتنه خواهد دید از آن چشم و از آن ابرو
غلام چشم آن ترکم که در خوابِ خوشِ مستینگارین گلشنش روی است و مشکین سایبان ابرو
هلالی شد تنم زین غم که با طغرای ابرویشکه باشد مه که بنماید ز طاق آسمان ابرو؟
رقیبان غافل و ما را از آن چشم و جبین هر دمهزاران گونه پیغام است و حاجب در میان، ابرو
روانِ گوشهگیران را جبینش طرفه گلزاریستکه بر طرْف سمنزارش همی گردد چمان ابرو
دگر حور و پری را کس نگوید با چنین حسنیکه این را این چنین چشم است و آن را آن چنان ابرو
تو کافردل نمیبندی نقاب زلف و میترسمکه محرابم بگرداند خم آن دلستان ابرو
اگر چه مرغ زیرک بود حافظ در هواداریبه تیر غمزه صیدش کرد چشم آن کمانابرو
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
گاهی زیرکترین آدمها هم در برابر عشق بیدفاعاند. با نگاهی کوتاه پیامهایی رد و بدل میشود؛ حواست به نشانهها باشد.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی با ردیف «ابرو» که همه تصویرهایش حول ابروی یار است. چشمی خونافشان دارم از دست آن کمانابرو؛ جهان از آن چشم و آن ابرو فتنه بسیار خواهد دید. بیت سوم تصویری آسمانی دارد: تنم از غم مانند هلال شد؛ با طغرای ابروی او، ماه کیست که از طاق آسمان ابرو نشان دهد؟ بیت چهارم ظریف است: رقیبان غافلاند و از آن چشم و پیشانی هر دم هزاران پیغام داریم، و ابرو دربان میان است. بیت پایانی: مرغ زیرک حافظ را تیر غمزه آن کمانابرو صید کرد.
شرح بیتها
بیت ۱مرا چشمیست خونافشان ز دست آن کمانابرو / جهان بس فتنه خواهد دید از آن چشم و از آن ابرو
چشمی خونافشان دارم از دست آن کمانابرو؛ جهان از آن چشم و آن ابرو فتنه بسیار خواهد دید.
بیت ۲غلام چشم آن ترکم که در خوابِ خوشِ مستی / نگارین گلشنش روی است و مشکین سایبان ابرو
غلام چشم آن ترکم که در خواب خوش مستی، رویش گلشنی نگارین است و ابرو سایبانی مشکین.
بیت ۴رقیبان غافل و ما را از آن چشم و جبین هر دم / هزاران گونه پیغام است و حاجب در میان، ابرو
رقیبان غافلاند و از آن چشم و پیشانی هر دم هزار گونه پیغام داریم، و ابرو دربان میان است.
بیت ۷تو کافردل نمیبندی نقاب زلف و میترسم / که محرابم بگرداند خم آن دلستان ابرو
تو ای کافردل نقاب زلف را نمیبندی و میترسم خم آن ابروی دلستان محرابم را بگرداند.
بیت ۸اگر چه مرغ زیرک بود حافظ در هواداری / به تیر غمزه صیدش کرد چشم آن کمانابرو
هرچند حافظ در هواداری مرغی زیرک بود، چشم آن کمانابرو با تیر غمزه صیدش کرد.
معنی واژهها
- کمانابرو
- دارای ابروی کمانی
- سایبان
- سایهبان
- طغرا
- امضای شاهانه منحنی
- حاجب
- ابرو؛ و نیز دربان
- چمان
- خرامان
- کافردل
- بیرحم