پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۱۳ دیوان حافظ

خط عذار یار که بگرفت ماه از او

تعبیر فال

پیام کلی: امید

ای صاحب فال، حاجتت را در جای درست و نزد کسی مطرح کن که می‌تواند برآورد؛ حافظ می‌گوید ابروی دوست گوشه محراب دولت است؛ آن‌جا چهره بمال و حاجت بخواه. فال تو امید می‌دهد. حافظ دعا می‌کند آبی بر نامه اعمالش فشانده شود تا گناهان پاک شوند، و در پایان امیدوار است روزی پادشاه از گدای شهر یاد کند. روزی دیده می‌شوی.

شاه‌بیت فال شما

ابروی دوست گوشهٔ محراب دولت استآن جا بمال چهره و حاجت بخواه از او

متن کامل غزل

خط عذار یار که بگرفت ماه از اوخوش حلقه‌ای‌ست لیک به دَر نیست راه از او

ابروی دوست گوشهٔ محراب دولت استآن جا بمال چهره و حاجت بخواه از او

ای جرعه‌نوش مجلس جم! سینه پاک دارکآیینه‌ای‌ست جام جهان‌بین که آه از او

کردار اهل صومعه‌ام کرد مِی‌پرستاین دود بین که نامهٔ من شد سیاه از او

سلطان غم هر آن چه تواند بگو بکنمن بُرده‌ام به باده‌فروشان پناه از او

ساقی چراغ می به ره آفتاب دارگو بر فروز مشعلهٔ صبحگاه از او

آبی به روزنامهٔ اعمال ما فشانباشد توان سترد حروف گناه از او

حافظ که ساز مطرب عشاق ساز کردخالی مباد عرصهٔ این بزمگاه از او

آیا در این خیال که دارد گدای شهرروزی بود که یاد کند پادشاه از او؟

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۱۴ است:

گلبن عیش می‌دمد ساقی گل‌عذار کو؟باد بهار می‌وزد بادهٔ خوش‌گوار کو؟

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در حاجت‌خواهی و امید به یاد پادشاه. خط چهره یار که ماه را گرفت، حلقه‌ای خوش است، اما از آن به در راهی نیست. بیت دوم از ابیات مشهور است: ابروی دوست گوشه محراب دولت است؛ آن‌جا چهره بمال و حاجت از او بخواه. بیت چهارم طنزی تلخ است: کردار اهل صومعه مرا می‌پرست کرد؛ این دود را ببین که نامه‌ام از آن سیاه شد. بیت هفتم دعایی است: آبی بر نامه اعمال ما بیفشان، شاید بتوان حروف گناه را از آن پاک کرد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.