پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۲۵ دیوان حافظ

دامن‌کشان همی شد در شرب زرکشیده

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، از پرکاربردترین پندهای دیوان پیام فال توست: «زنهار تا توانی اهل نظر میازار، دنیا وفا ندارد ای نور هر دو دیده». تا می‌توانی کسی را نیازار؛ دنیا کوتاه است و فرصت‌ها زود می‌گذرند. و اگر کسی از تو رنجیده، حافظ راه را نشان داده: اگر خاطرت از من رنجید، بازآ که از گفته و شنیده توبه کردیم. برای آشتی پیشقدم شو.

شاه‌بیت فال شما

زنهار تا توانی اهل نظر میآزاردنیا وفا ندارد ای نور هر دو دیده

متن کامل غزل

دامن‌کشان همی شد در شرب زرکشیدهصد ماهرو ز رشکش جَیب قصب دریده

از تاب آتش مِی، بر گِرد عارضش خویچون قطره‌های شبنم بر برگ گل چکیده

لفظی فصیح، شیرین، قدی بلند، چابکرویی لطیف، زیبا، چشمی، خوش کشیده

یاقوت جان‌فزایش از آب لطف زادهشمشاد خوش‌خرامش در ناز پروریده

آن لعل دلکشش بین، وآن خندهٔ دل‌آشوبوآن رفتن خوشش بین، وآن گام آرمیده

آن آهوی سیه‌چشم از دام ما برون شدیاران چه چاره سازم با این دل رمیده؟

زنهار تا توانی اهل نظر میآزاردنیا وفا ندارد ای نور هر دو دیده

تا کی کِشم عتیبت؟ از چشم دل‌فریبتروزی کرشمه‌ای کن، ای یار برگزیده!

گر خاطر شریفت رنجیده شد ز حافظبازآ که توبه کردیم از گفته و شنیده

بس شکر بازگویم در بندگیِ خواجهگر اوفتد به دستم آن میوهٔ رسیده

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۲۶ است:

از خون دل نوشتم، نزدیک دوست نامه«اِنّی رَأیتُ دَهراً، مِن هَجْرِکَ القیامه»

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در وصف زیبایی یار و پندی مشهور در بی‌آزاری. دامن‌کشان در جامه زربفت می‌رفت و صد ماه‌رو از حسادتش گریبان دریدند. بیت‌های دوم تا پنجم وصف زیبایی اوست. بیت هفتم از پرکاربردترین پندهای دیوان است: زنهار تا می‌توانی اهل نظر را میازار؛ ای نور هر دو دیده، دنیا وفا ندارد. بیت نهم آشتی‌جویانه است: اگر خاطر شریفت از حافظ رنجید، بازآ که از گفته و شنیده توبه کردیم.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.