پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۲۷ دیوان حافظ

چراغ روی تو را شمع گشت پروانه

تعبیر فال

پیام کلی: امید

برای کسی که دوستش داری، از خودت می‌گذری؛ حافظ می‌گوید اگر جان به بوی زلفت بر باد رفت چه شد؟ هزار جان گرامی فدای جانانه. فال تو این دلبستگی راستین را تأیید می‌کند. اما مراقب باش که غیرت و حسادت آرامشت را نگیرد؛ حافظ هم وقتی نگارش را با بیگانه دید از پا افتاد. به پیوندت اعتماد کن و دلت را آرام نگه دار.

شاه‌بیت فال شما

به بوی زلف تو گر جان به باد رفت‌، چه شد؟هزار جان گرامی فدای جانانه

متن کامل غزل

چراغ روی تو را شمع گشت پروانهمرا ز حال تو با حال خویش پروا، نه

خِرد که قید مجانین عشق می‌فرمودبه بوی سنبل زلف تو گشت دیوانه

به بوی زلف تو گر جان به باد رفت‌، چه شد؟هزار جان گرامی فدای جانانه

من‌ِ رمیده ز غیرت ز پا فتادم دوشنگار خویش چو دیدم به دست بیگانه

چه نقش‌ها که برانگیختیم و سود نداشتفسون ما بر او گشته است افسانه

بر آتش رخ زیبای او به جای سپندبه غیر خال سیاهش که دید به دانه؟

به مژده، جان به صبا داد شمع در نفسیز شمع روی تواَش چون رسید پروانه

مرا به دور لب دوست هست پیمانیکه بر زبان نبرم جز حدیث پیمانه

حدیث مدرسه و خانقه مگوی که بازفتاد در سر حافظ هوای میخانه

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۲۸ است:

سحرگاهان، که مخمورِ شبانهگرفتم باده با چنگ و چَغانه

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی با قافیه‌های «پروانه، دیوانه، جانانه» در فنای عاشق. شمع پروانه چراغ روی تو شد؛ مرا از حال تو پروای حال خودم نیست. بیت دوم نکته‌ای ظریف است: خردی که به بند کشیدن دیوانگان عشق فرمان می‌داد، با بوی زلف تو دیوانه شد. بیت سوم مشهور است: اگر جان به بوی زلفت بر باد رفت چه شد؟ هزار جان گرامی فدای جانانه. بیت هشتم بازی لفظی زیبایی با «پیمان و پیمانه» دارد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.