پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۳۴ دیوان حافظ

ای دل مباش یک دم خالی ز عشق و مستی

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، خودبینی بزرگ‌ترین مانع رشد است؛ حافظ می‌گوید تا فضل و عقل خود را می‌بینی، بی‌معرفت می‌نشینی؛ یک نکته بگویم: خود را مبین تا برهی. فال تو پند می‌دهد که از خودپرستی بگذری؛ هر قبله‌ای که ببینی از خودپرستی بهتر است. با وجود ضعف‌هایت، مانند نسیم سبک و خوش باش؛ در این راه، ناتوانی از تندرستی مغرور بهتر است.

شاه‌بیت فال شما

تا فضل و عقل بینی بی‌معرفت نشینییک نکته‌ات بگویم خود را مبین که رستی

متن کامل غزل

ای دل مباش یک دم خالی ز عشق و مستیوآنگه برو که رستی از نیستی و هستی

گر جان به تن ببینی مشغول کار او شوهر قبله‌ای که بینی بهتر ز خودپرستی

با ضعف و ناتوانی همچون نسیم خوش باشبیماری اندر این ره بهتر ز تندرستی

در مذهب طریقت خامی نشان کفر استآری طریقِ دولت چالاکی است و چستی

تا فضل و عقل بینی بی‌معرفت نشینییک نکته‌ات بگویم خود را مبین که رستی

در آستان جانان از آسمان میندیشکز اوج سربلندی افتی به خاک پستی

خار ارچه جان بکاهد گل عذر آن بخواهدسهل است تلخی می در جنب ذوق مستی

صوفی پیاله‌پیما حافظ قرابه‌‌پرهیزای کوته‌آستینان تا کی درازدستی؟

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۳۵ است:

با مدّعی مگویید، اسرارِ عشق و مستیتا بی‌خبر بمیرد، در دردِ خودپرستی

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی حکیمانه در دعوت به عشق و رهایی از خودبینی. ای دل، یک دم از عشق و مستی خالی مباش؛ آن‌گاه برو که از نیستی و هستی رستی. بیت دوم از ابیات ژرف است: هر قبله‌ای که ببینی بهتر از خودپرستی است. بیت سوم امیدبخش است: با ضعف و ناتوانی مانند نسیم خوش باش؛ بیماری در این راه بهتر از تندرستی است. بیت پنجم پندی مشهور است: تا فضل و عقل خود را می‌بینی، بی‌معرفت می‌مانی؛ خود را مبین تا رستگار شوی.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.