پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۳۸ دیوان حافظ

سَبَتْ سَلْمیٰ بِصُدْغَیها فُؤادي

تعبیر فال

پیام کلی: امید

ای صاحب فال، این غزل از نادرترین سروده‌های حافظ است که عربی و فارسی و گویش کهن شیرازی را در هم آمیخته است. پیام فال تو در دو بیت روشن است: در غم عشقت بر پروردگار بندگان توکل کردیم؛ و دل حافظ در شبی تاریک گرفتار است، اما خدا راهنماست. در تاریکی راه به خدا توکل کن و به رغم مخالفت‌ها امید پیوستن را از دست نده.

شاه‌بیت فال شما

حبیبا در غم سودای عشقتتَوَکَّلْنا علی رَبِّ الْعِبادِ

متن کامل غزل

سَبَتْ سَلْمیٰ بِصُدْغَیها فُؤاديو رُوحي کُلَّ یَومٍ لي یُنادي

نگارا بر من بی‌دل ببخشایو واصِلْني علی رَغْمِ الْأَعادي

حبیبا در غم سودای عشقتتَوَکَّلْنا علی رَبِّ الْعِبادِ

أَ مَنْ اَنْکَرْتَني عَن عشق سَلْمیٰتُزَاوَّل آن روی نِهْکو بِوادی

که همچون مُت به بوتَن دل وَ اِی رَهغَریقُ الْعِشقِ في بَحْرِ الْوِدادِ

به پی‌ماچان غَرامت بِسپُریمَنغَرَت یک وی رَوِشتی از اَما دی

غم این دل بِواتَت خورد ناچارو غَر نه او بِنی آنچَت نَشادی

دل حافظ شد اندر چین زلفتبِلَیلٍ مُظْلِمٍ وَ اللّهُ هادي

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۳۹ است:

دیدم به خواب دوش که ماهی برآمدیکز عکس روی او شب هجران سر آمدی

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی ملمع شگفت که در آن عربی، فارسی و گویش کهن شیرازی (فهلوی) در هم آمیخته‌اند و از نادرترین نمونه‌های این گویش در شعر کلاسیک است. مطلع عربی است: سلمی با دو زلفش دلم را به بند کشید و روحم هر روز مرا صدا می‌زند. بیت‌های چهارم تا هفتم به گویش کهن شیرازی است که معنای دقیق برخی واژه‌هایش محل اختلاف پژوهشگران است. بیت پایانی: دل حافظ در چین زلفت در شبی تاریک افتاد، و خدا راهنماست.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.