پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۴ دیوان حافظ

کُنون که بر کفِ گُل، جامِ بادهٔ صاف است

تعبیر فال

پیام کلی: هشدار

در محیطی هستی که بسیاری ادعای درست‌کاری دارند، اما رفتارشان چیز دیگری است؛ حافظ با طنز از فقیهی می‌گوید که دیروز مست بود و فتوا داد. فال تو هشدار می‌دهد که کار خودت را با صداقت انجام بده، اما سخن‌ها و ایده‌های ارزشمندت را به هر کسی عرضه نکن؛ در این شهر، قلابی‌ها صراف شده‌اند. کمی از هیاهو فاصله بگیر و آرام پیش برو.

شاه‌بیت فال شما

خموش «حافظ» و این نکته‌هایِ چونِ زَرِ سُرخنگاه دار که قَلّابِ شهر، صَرّاف است

متن کامل غزل

کُنون که بر کفِ گُل، جامِ بادهٔ صاف استبه صد هزار زبان، بلبلش در اوصاف است

بخواه دَفْتَرِ اَشعار و راهِ صَحرا گیرچه وَقْتِ مدرسه و بَحْثِ کَشْفِ کَشّاف است؟

فقیهِ مدرسه، دی، مَسْت بود و فَتوی دادکه مِی، حَرام ولی بِهْ ز مالِ اوقاف است

به دُرد و صاف، تو را حُکْم نیست خوش دَرکَشکه هرچه ساقیِ ما کَرْد عِیْنِ اَلطاف است

بِبُر ز خَلق و چو عَنقا، قیاسِ کار بگیرکه صیتِ گوشه‌نشینان، زِ قاف تا قاف است

حَدیثِ مُدّعیان و خیالِ همکارانهمان حکایتِ زَردوز و بوریاباف است

خموش «حافظ» و این نکته‌هایِ چونِ زَرِ سُرخنگاه دار که قَلّابِ شهر، صَرّاف است

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۵ است:

در این زمانه، رفیقی که خالی از خَلَل استصُراحیِ مِیِ ناب و سَفینهٔ غزل است

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در طعنه به ریاکاری عالمان. حالا که گل جام باده بر کف گرفته و بلبل در وصفش آواز می‌خواند، وقت مدرسه و بحث «کشاف» نیست. حافظ فقیه مدرسه را می‌بیند که دیروز مست بود و فتوا داد می حرام است اما از مال وقف بهتر است. پند میانی غزل گوشه‌نشینی چون عنقاست و در پایان هشدار می‌دهد که سخن‌های گران‌بهایش را پنهان نگه دارد، چون قلاب شهر (سکه‌ساز تقلبی) صراف شده است.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.