پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۴۱ دیوان حافظ

چه بودی ار دل آن ماه مهربان بودی؟

تعبیر فال

پیام کلی: صبر

آرزوهایی داری که هنوز محقق نشده‌اند؛ این غزل با ردیف آرزومندانه «بودی» از همین حال می‌گوید: چه می‌شد اگر دل آن ماه مهربان بود؟ حافظ دعا می‌کند: خدایا چه کم می‌شد اگر خوشدلی ما امان‌نامه‌ای از بد زمانه داشت؟ فال تو صبر می‌خواهد، اما به جای ماندن در «اگر»ها، ببین امروز چه کاری از دستت برمی‌آید.

شاه‌بیت فال شما

برات خوش‌دلی ما چه کم شدی یا ربگرش نشان امان از بد زمان بودی

متن کامل غزل

چه بودی ار دل آن ماه مهربان بودی؟که حال ما نه چنین بودی ار چنان بودی

بگفتمی که «چه ارزد نسیم طرهٔ دوست؟»گرم به هر سر مویی هزار جان بودی

برات خوش‌دلی ما چه کم شدی یا ربگرش نشان امان از بد زمان بودی

گرَم زمانه سرافراز داشتی و عزیزسریر عزتم آن خاک آستان بودی

ز پرده کاش برون آمدی چو قطرهٔ اشککه بر دو دیدهٔ ما حکم او روان بودی

اگر نه دایرهٔ عشق راه بربستیچو نقطه حافظ سرگشته در میان بودی

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۴۲ است:

به جان او که گرم دسترس به جان بودیکمینه پیشکش بندگانش آن بودی

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی کوتاه با ردیف آرزومندانه «بودی». چه می‌شد اگر دل آن ماه مهربان بود؛ حال ما چنین نبود اگر چنان بود. بیت دوم ارزش زلف دوست را بیان می‌کند: اگر به هر سر مویم هزار جان بود، می‌گفتم نسیم زلف دوست چه ارزد. بیت سوم پرسشی دعاگونه است: خدایا، برات خوشدلی ما چه کم می‌شد اگر امان‌نامه‌ای از بد زمانه داشت؟ بیت پایانی تمثیل پرگار است.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.