پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۵۰ دیوان حافظ

روزگاری‌ست که ما را نگران می‌داری

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، روز سلامتت را با گله و سرزنش هدر نده؛ این پند بیت پایانی است: «مگذران روز سلامت به ملامت حافظ، چه توقع ز جهان گذران می‌داری؟». پند ژرف دیگر این غزل را هم بشنو: گوهر جام جم از معدن جهانی دیگر است و تو آن را از گل کوزه‌گران می‌خواهی. معنا و آرامش را در ظواهر مادی جست‌وجو نکن؛ از جنس دیگری است.

شاه‌بیت فال شما

مگذران روزِ سلامت به ملامت حافظچه توقع ز جهانِ گذران می‌داری؟

متن کامل غزل

روزگاری‌ست که ما را نگران می‌داریمخلصان را نه به وضع دگران می‌داری

گوشهٔ چشمِ رضایی به مَنَتْ باز نشداین چنین عزت صاحب‌نظران می‌داری

ساعد آن به که بپوشی تو چو از بهرِ نگاردست در خونِ دلِ پُرهنران می‌داری

نه گل از دستِ غمت رست و نه بلبل در باغهمه را نعره‌زنان جامه‌دران می‌داری

ای که در دلقِ مُلَمَّع طلبی نقد حضورچشم سری عجب از بی‌خبران می‌داری

چون تویی نرگسِ باغ نظر ای چشم و چراغسر چرا بر من دل‌خسته گران می‌داری؟

گوهر جام‌جم از کانِ جهانی دگر استتو تمنّا ز گِلِ کوزه‌گران می‌داری

پدر تجربه ای دل تویی آخر ز چه رویطمع مهر و وفا زین پسران می‌داری؟

کیسهٔ سیم و زرت پاک بباید پرداختاین طمع‌ها که تو از سیم‌بران می‌داری

گر چه رندیّ و خرابیّ گنهِ ماست، ولیعاشقی گفت که تو بنده بر آن می‌داری

مگذران روزِ سلامت به ملامت حافظچه توقع ز جهانِ گذران می‌داری؟

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۵۱ است:

خوش کرد یاوری فلکت روز داوریتا شکر چون کنی و چه شکرانه آوری

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی بلند در گله از بی‌مهری و پندهای حکیمانه. روزگاری است که ما را نگران نگه می‌داری و با مخلصان مانند دیگران رفتار نمی‌کنی. بیت هفتم از ابیات ژرف است: گوهر جام جم از معدن جهانی دیگر است؛ تو آن را از گل کوزه‌گران می‌خواهی؛ یعنی حقیقت را در ظواهر مادی نجو. بیت هشتم پندی به دل است: ای دل، تو خود پدر تجربه‌ای؛ چرا از این پسران طمع مهر و وفا داری؟ بیت پایانی مشهور است: روز سلامت را به ملامت مگذران.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.