حافظ · غزل شماره ۴۵۱
خوش کرد یاوری فلکت روز داوری
خوش کرد یاوری فلکت روز داوریتا شکر چون کنی و چه شکرانه آوری
آن کس که اوفتاد خدایش گرفت دستگو بر تو باد تا غم افتادگان خوری
در کوی عشق شوکت شاهی نمیخرنداقرار بندگی کن و اظهار چاکری
ساقی به مژدگانی عیش از درم درآیتا یک دم از دلم غم دنیا به در بری
در شاهراه جاه و بزرگی خطر بسیستآن به کز این گریوه سبکبار بگذری
سلطان و فکر لشکر و سودای تاج و گنجدرویش و امن خاطر و کنج قلندری
یک حرف صوفیانه بگویم اجازت است؟ای نور دیده صلح به از جنگ و داوری
نیل مراد بر حسب فکر و همت استاز شاه نذر خیر و ز توفیق یاوری
حافظ غبار فقر و قناعت ز رخ مشویکاین خاک بهتر از عمل کیمیاگری
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
پیروزیات را با یاری به افتادگان شکر کن. صلح بهتر از جنگ است؛ اگر اختلافی داری، راه آشتی را برگزین.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی پندآموز خطاب به پادشاهی پیروز. فلک در روز داوری خوب یاریات کرد؛ ببینیم چگونه شکر میکنی و چه شکرانهای میآوری. بیت دوم پندی اخلاقی است: هر کس افتاد، خدا دستش را گرفت؛ بر توست که غم افتادگان را بخوری. بیت پنجم حکمتی است: در شاهراه جاه و بزرگی خطر بسیار است؛ بهتر است از این گردنه سبکبار بگذری. بیت هفتم از مشهورترین ابیات دیوان است: یک حرف صوفیانه بگویم، اجازه هست؟ ای نور دیده، صلح بهتر از جنگ و داوری است.
شرح بیتها
بیت ۱خوش کرد یاوری فلکت روز داوری / تا شکر چون کنی و چه شکرانه آوری
فلک در روز داوری خوب یاریات کرد؛ ببینیم چگونه شکر میکنی و چه شکرانهای میآوری.
بیت ۲آن کس که اوفتاد خدایش گرفت دست / گو بر تو باد تا غم افتادگان خوری
هر کس افتاد، خدا دستش را گرفت؛ بر توست که غم افتادگان را بخوری.
بیت ۵در شاهراه جاه و بزرگی خطر بسیست / آن به کز این گریوه سبکبار بگذری
در شاهراه جاه و بزرگی خطر بسیار است؛ بهتر است از این گردنه سبکبار بگذری.
بیت ۷یک حرف صوفیانه بگویم اجازت است؟ / ای نور دیده صلح به از جنگ و داوری
یک حرف صوفیانه بگویم، اجازه هست؟ ای نور دیده، صلح بهتر از جنگ و داوری است.
بیت ۹حافظ غبار فقر و قناعت ز رخ مشوی / کاین خاک بهتر از عمل کیمیاگری
حافظ، غبار فقر و قناعت را از رخ مشوی، که این خاک از کار کیمیاگری بهتر است.
معنی واژهها
- یاوری
- یاری
- روز داوری
- روز جنگ و داوری
- شوکت
- شکوه
- گریوه
- گردنه
- سبکبار
- بیبار
- کنج قلندری
- گوشه درویشی
- نیل مراد
- رسیدن به آرزو