حافظ · غزل شماره ۴۵۰
روزگاریست که ما را نگران میداری
روزگاریست که ما را نگران میداریمخلصان را نه به وضع دگران میداری
گوشهٔ چشمِ رضایی به مَنَتْ باز نشداین چنین عزت صاحبنظران میداری
ساعد آن به که بپوشی تو چو از بهرِ نگاردست در خونِ دلِ پُرهنران میداری
نه گل از دستِ غمت رست و نه بلبل در باغهمه را نعرهزنان جامهدران میداری
ای که در دلقِ مُلَمَّع طلبی نقد حضورچشم سری عجب از بیخبران میداری
چون تویی نرگسِ باغ نظر ای چشم و چراغسر چرا بر من دلخسته گران میداری؟
گوهر جامجم از کانِ جهانی دگر استتو تمنّا ز گِلِ کوزهگران میداری
پدر تجربه ای دل تویی آخر ز چه رویطمع مهر و وفا زین پسران میداری؟
کیسهٔ سیم و زرت پاک بباید پرداختاین طمعها که تو از سیمبران میداری
گر چه رندیّ و خرابیّ گنهِ ماست، ولیعاشقی گفت که تو بنده بر آن میداری
مگذران روزِ سلامت به ملامت حافظچه توقع ز جهانِ گذران میداری؟
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
روز سلامتت را با سرزنش و گله هدر نده. حقیقت و معنا را در ظواهر مادی جستوجو نکن؛ از جنس دیگری است.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی بلند در گله از بیمهری و پندهای حکیمانه. روزگاری است که ما را نگران نگه میداری و با مخلصان مانند دیگران رفتار نمیکنی. بیت هفتم از ابیات ژرف است: گوهر جام جم از معدن جهانی دیگر است؛ تو آن را از گل کوزهگران میخواهی؛ یعنی حقیقت را در ظواهر مادی نجو. بیت هشتم پندی به دل است: ای دل، تو خود پدر تجربهای؛ چرا از این پسران طمع مهر و وفا داری؟ بیت پایانی مشهور است: روز سلامت را به ملامت مگذران.
شرح بیتها
بیت ۱روزگاریست که ما را نگران میداری / مخلصان را نه به وضع دگران میداری
روزگاری است که ما را نگران نگه میداری و با مخلصان مانند دیگران رفتار نمیکنی.
بیت ۵ای که در دلقِ مُلَمَّع طلبی نقد حضور / چشم سری عجب از بیخبران میداری
ای که در خرقه رنگارنگ نقد حضور قلب را میطلبی، عجب چشم رازی از بیخبران داری!
بیت ۷گوهر جامجم از کانِ جهانی دگر است / تو تمنّا ز گِلِ کوزهگران میداری
گوهر جام جم از معدن جهانی دیگر است؛ تو آن را از گل کوزهگران میخواهی.
بیت ۸پدر تجربه ای دل تویی آخر ز چه روی / طمع مهر و وفا زین پسران میداری؟
ای دل، تو خود پدر تجربهای؛ چرا از این پسران طمع مهر و وفا داری؟
بیت ۱۱مگذران روزِ سلامت به ملامت حافظ / چه توقع ز جهانِ گذران میداری؟
حافظ، روز سلامت را به ملامت مگذران؛ از جهان گذران چه انتظاری داری؟
معنی واژهها
- مخلصان
- دوستداران صادق
- صاحبنظران
- اهل بینش
- ساعد
- بازو
- دلق ملمع
- خرقه رنگارنگ
- نقد حضور
- حضور قلب
- کان
- معدن
- سیمبر
- سپیدتن