پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۵۱ دیوان حافظ

خوش کرد یاوری فلکت روز داوری

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، روزگار یاری‌ات کرده است و حافظ می‌پرسد: اکنون چگونه شکر می‌کنی و چه شکرانه‌ای می‌آوری؟ فال تو می‌گوید پیروزی‌ات را با یاری به افتادگان شکر کن؛ هر کس افتاد، خدا دستش را گرفت. پند مشهور بیت هفتم را هم به کار ببند: «ای نور دیده، صلح به از جنگ و داوری». اگر اختلافی داری، راه آشتی را برگزین و سبک‌بار بگذر.

شاه‌بیت فال شما

یک حرف صوفیانه بگویم اجازت است؟ای نور دیده صلح به از جنگ و داوری

متن کامل غزل

خوش کرد یاوری فلکت روز داوریتا شکر چون کنی و چه شکرانه آوری

آن کس که اوفتاد خدایش گرفت دستگو بر تو باد تا غم افتادگان خوری

در کوی عشق شوکت شاهی نمی‌خرنداقرار بندگی کن و اظهار چاکری

ساقی به مژدگانی عیش از درم درآیتا یک دم از دلم غم دنیا به در بری

در شاه‌راه جاه و بزرگی خطر بسی‌ستآن به کز این گریوه سبک‌بار بگذری

سلطان و فکر لشکر و سودای تاج و گنجدرویش و امن خاطر و کنج قلندری

یک حرف صوفیانه بگویم اجازت است؟ای نور دیده صلح به از جنگ و داوری

نیل مراد بر حسب فکر و همت استاز شاه نذر خیر و ز توفیق یاوری

حافظ غبار فقر و قناعت ز رخ مشویکاین خاک بهتر از عمل کیمیاگری

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۵۲ است:

طُفیلِ هستیِ عشقند آدمیّ و پَریارادتی بنما تا سعادتی بِبَری

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی پندآموز خطاب به پادشاهی پیروز. فلک در روز داوری خوب یاری‌ات کرد؛ ببینیم چگونه شکر می‌کنی و چه شکرانه‌ای می‌آوری. بیت دوم پندی اخلاقی است: هر کس افتاد، خدا دستش را گرفت؛ بر توست که غم افتادگان را بخوری. بیت پنجم حکمتی است: در شاهراه جاه و بزرگی خطر بسیار است؛ بهتر است از این گردنه سبکبار بگذری. بیت هفتم از مشهورترین ابیات دیوان است: یک حرف صوفیانه بگویم، اجازه هست؟ ای نور دیده، صلح بهتر از جنگ و داوری است.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.