پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۵۸ دیوان حافظ

ای دل آن دم که خراب از می گلگون باشی

تعبیر فال

پیام کلی: پند

برای رسیدن به هدفی بزرگ باید دل به دریا بزنی؛ حافظ می‌گوید در راه منزل لیلی که خطرها در آن است، شرط نخستین قدم آن است که مجنون باشی. فال تو پند می‌دهد که شایستگی را از درون بجویی: اگر تاج شاهی می‌خواهی، گوهر ذاتی‌ات را نشان بده، حتی اگر از نسل جمشید باشی. و بیدار شو که کاروان در حرکت است.

شاه‌بیت فال شما

در ره منزل لیلی که خطرهاست در آنشرط اول قدم آن است که مجنون باشی

متن کامل غزل

ای دل آن دم که خراب از می گلگون باشیبی زر و گنج به صد حشمت قارون باشی

در مقامی که صدارت به فقیران بخشندچشم دارم که به جاه از همه افزون باشی

در ره منزل لیلی که خطرهاست در آنشرط اول قدم آن است که مجنون باشی

نقطهٔ عشق نمودم به تو هان سهو مکنور نه چون بنگری از دایره بیرون باشی

کاروان رفت و تو در خواب و بیابان در پیشکی روی؟ ره ز که پرسی؟ چه کنی؟ چون باشی؟

تاج شاهی طلبی، گوهر ذاتی بنمایور خود از تخمهٔ جمشید و فریدون باشی

ساغری نوش کن و جرعه بر افلاک فشانچند و چند از غم ایام جگرخون باشی؟

حافظ از فقر مکن ناله که گر شعر این استهیچ خوش‌دل نپسندد که تو محزون باشی

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۵۹ است:

زین خوش رقم که بر گل رخسار می‌کشیخط بر صحیفهٔ گل و گلزار می‌کشی

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی پندآموز با ردیف «باشی». ای دل، آن دمی که از می گلگون خراب باشی، بی زر و گنج با صد شکوه قارون خواهی بود. بیت سوم از مشهورترین ابیات دیوان است: در راه منزل لیلی که خطرها در آن است، شرط نخستین قدم آن است که مجنون باشی. بیت پنجم تکرار مصراع مشهور غزل ۴۵۵ است: کاروان رفت و تو در خوابی. بیت ششم پندی ژرف است: اگر تاج شاهی می‌طلبی گوهر ذاتی نشان بده، حتی اگر از نسل جمشید و فریدون باشی؛ یعنی شایستگی از نسب نیست.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.