پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۶۰ دیوان حافظ

سُلَیمیٰ مُنذُ حَلَّت بِالْعراقِ

تعبیر فال

پیام کلی: امید

از اشک‌های کوچک دریا ساخته می‌شود؛ حافظ به زبان عربی می‌گوید: اشک‌هایم را پس از شما کوچک مشمارید، بسا دریای ژرف که از جوی‌های کوچک پدید آمد. فال تو می‌گوید تلاش‌ها و رنج‌های کوچکت را کم نشمار؛ روی هم دریا می‌شوند. پند بیت دهم را هم به کار ببند: دمی با نیکخواهان همدل باش و فرصت‌های پیش‌آمده را غنیمت بدان.

شاه‌بیت فال شما

دُموعی بَعدَکُم لا تَحْقِروهافَکَم بحرٍ عَمیقٍ مِن سَواقِ

متن کامل غزل

سُلَیمیٰ مُنذُ حَلَّت بِالْعراقِأُلاقی مِن نَواها ما أُلاقی

الا ای ساروان منزل دوستإِلی رُکبانِکُم طالَ اشْتیاقی

خِرَد در زنده‌رود انداز و می نوشبه گلبانگ جوانان عراقی

رَبیعُ العُمرِ فی مَرعیٰ حِماکُمحَماکَ اللّهُ یا عَهدَ التَّلاقی

بیا ساقی بده رَطْل گرانمسَقاکَ اللّهُ مِن کَأسٍ دِهاقِ

جوانی باز می‌آرد به یادمسماع چنگ و دست افشان ساقی

می باقی بده تا مست و خوشدلبه یاران برفَشانم عمر باقی

درونم خون شد از نادیدن دوستأَلا تَعْساً لِأیّامِ الفِراقِ

دُموعی بَعدَکُم لا تَحْقِروهافَکَم بحرٍ عَمیقٍ مِن سَواقِ

دمی با نیکخواهان متفق باشغنیمت دان امور اتفاقی

بساز ای مطرب خوشخوان خوشگوبه شعر فارسی، صوت عراقی

عروسی بس خوشی ای دختر رَزولی گه گه سزاوار طلاقی

مسیحای مجرد را برازدکه با خورشید سازد هم‌وُثاقی

وصال دوستان روزی ما نیستبخوان حافظ غزل‌های فراقی

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۶۱ است:

کَتَبتُ قِصَّةَ شَوقی و مَدمَعی باکیبیا که بی تو به جان آمدم ز غمناکی

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی ملمع (فارسی و عربی) که احتمالاً در سفر به عراق عجم (اصفهان و پیرامون) سروده شده است؛ به قرینه «زنده‌رود» و «جوانان عراقی». مطلع عربی است: از وقتی سلیمی در عراق فرود آمده، از دوری‌اش آن می‌کشم که می‌کشم. بیت نهم عربی و زیباست: اشک‌هایم را پس از شما کوچک مشمارید؛ بسا دریای ژرف که از جوی‌های کوچک پدید آمد. بیت دهم پندی مشهور است: دمی با نیکخواهان همراه باش و پیشامدهای اتفاقی را غنیمت بدان.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.