پرش به محتوا
گلپسر

حافظ · غزل شماره ۴۶۰

سُلَیمیٰ مُنذُ حَلَّت بِالْعراقِ

سُلَیمیٰ مُنذُ حَلَّت بِالْعراقِأُلاقی مِن نَواها ما أُلاقی

الا ای ساروان منزل دوستإِلی رُکبانِکُم طالَ اشْتیاقی

خِرَد در زنده‌رود انداز و می نوشبه گلبانگ جوانان عراقی

رَبیعُ العُمرِ فی مَرعیٰ حِماکُمحَماکَ اللّهُ یا عَهدَ التَّلاقی

بیا ساقی بده رَطْل گرانمسَقاکَ اللّهُ مِن کَأسٍ دِهاقِ

جوانی باز می‌آرد به یادمسماع چنگ و دست افشان ساقی

می باقی بده تا مست و خوشدلبه یاران برفَشانم عمر باقی

درونم خون شد از نادیدن دوستأَلا تَعْساً لِأیّامِ الفِراقِ

دُموعی بَعدَکُم لا تَحْقِروهافَکَم بحرٍ عَمیقٍ مِن سَواقِ

دمی با نیکخواهان متفق باشغنیمت دان امور اتفاقی

بساز ای مطرب خوشخوان خوشگوبه شعر فارسی، صوت عراقی

عروسی بس خوشی ای دختر رَزولی گه گه سزاوار طلاقی

مسیحای مجرد را برازدکه با خورشید سازد هم‌وُثاقی

وصال دوستان روزی ما نیستبخوان حافظ غزل‌های فراقی

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

از اشک‌های کوچک دریا ساخته می‌شود؛ تلاش‌های کوچکت را کم نشمار. فرصت همنشینی با نیکخواهان را غنیمت بدان.

تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

غزلی ملمع (فارسی و عربی) که احتمالاً در سفر به عراق عجم (اصفهان و پیرامون) سروده شده است؛ به قرینه «زنده‌رود» و «جوانان عراقی». مطلع عربی است: از وقتی سلیمی در عراق فرود آمده، از دوری‌اش آن می‌کشم که می‌کشم. بیت نهم عربی و زیباست: اشک‌هایم را پس از شما کوچک مشمارید؛ بسا دریای ژرف که از جوی‌های کوچک پدید آمد. بیت دهم پندی مشهور است: دمی با نیکخواهان همراه باش و پیشامدهای اتفاقی را غنیمت بدان.

شرح بیت‌ها

بیت ۱سُلَیمیٰ مُنذُ حَلَّت بِالْعراقِ / أُلاقی مِن نَواها ما أُلاقی

از وقتی سلیمی در عراق فرود آمده، از دوری‌اش آن می‌کشم که می‌کشم.

بیت ۳خِرَد در زنده‌رود انداز و می نوش / به گلبانگ جوانان عراقی

خرد را در زاینده‌رود بینداز و با گلبانگ جوانان عراقی می بنوش.

بیت ۸درونم خون شد از نادیدن دوست / أَلا تَعْساً لِأیّامِ الفِراقِ

درونم از ندیدن دوست خون شد؛ هان، نابود باد روزهای جدایی.

بیت ۹دُموعی بَعدَکُم لا تَحْقِروها / فَکَم بحرٍ عَمیقٍ مِن سَواقِ

اشک‌هایم را پس از شما کوچک مشمارید؛ بسا دریای ژرف که از جوی‌های کوچک پدید آمد.

بیت ۱۰دمی با نیکخواهان متفق باش / غنیمت دان امور اتفاقی

دمی با نیکخواهان همراه باش و پیشامدهای اتفاقی را غنیمت بدان.

معنی واژه‌ها

سلیمی
مصغر سلمی؛ نام کنایی معشوق
نوی
دوری
زنده‌رود
زاینده‌رود
عراقی
اهل عراق عجم؛ و نیز پرده‌ای در موسیقی
رطل گران
پیمانه بزرگ
کأس دهاق
جام لبریز
هم‌وثاقی
هم‌خانگی