پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۶۸ دیوان حافظ

که بَرَد به نزد شاهان ز من گدا پیامی؟

تعبیر فال

پیام کلی: امید

حتی اگر امروز بدنامی یا از چشم افتاده‌ای، این فال امید می‌دهد: «شده‌ام خراب و بدنام و هنوز امیدوارم، که به همت عزیزان برسم به نیک‌نامی». با همت دوستان خوب، نام نیکت بازمی‌گردد. پند دیگر غزل را هم به کار ببند: زیرک باش و فریب ظاهر پرهیزکارانه را نخور؛ مرغ زیرک با دانه‌های تسبیح به دام نمی‌افتد.

شاه‌بیت فال شما

شده‌ام خراب و بدنام و هنوز امیدوارمکه به همت عزیزان برسم به نیک‌نامی

متن کامل غزل

که بَرَد به نزد شاهان ز من گدا پیامی؟که به کوی مِی‌فروشان دو هزار جم به جامی

شده‌ام خراب و بدنام و هنوز امیدوارمکه به همت عزیزان برسم به نیک‌نامی

تو که کیمیافروشی نظری به قلب ما کنکه بضاعتی نداریم و فکنده‌ایم دامی

عجب از وفای جانان که عنایتی نفرمودنه به نامه‌ای پیامی نه به خامه‌ای سلامی

اگر این شراب خام است اگر آن حریف پختهبه هزار بار بهتر ز هزار پخته خامی

ز رهم میفکن ای شیخ به دانه‌های تسبیحکه چو مرغ، زیرک افتد نفتد به هیچ دامی

سر خدمت تو دارم بخرم به لطف و مفروشکه چو بنده کمتر افتد به مبارکی غلامی

به کجا برم شکایت؟ به که گویم این حکایت؟که لبت حیات ما بود و نداشتی دوامی

بگشای تیر مژگان و بریز خون حافظکه چنان کشنده‌ای را نکند کس انتقامی

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۶۹ است:

أَتَتْ رَوائِحُ رَنْدِ الْحِمیٰ و زادَ غَرامیفدای خاک در دوست باد جان گرامی

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در پیام به شاهان و امید به نیکنامی. کیست که از من گدا پیامی نزد شاهان ببرد که در کوی می‌فروشان دو هزار جمشید را به یک جام می‌فروشند؟ بیت دوم امیدبخش است: خراب و بدنام شده‌ام و هنوز امیدوارم که با همت عزیزان به نیکنامی برسم. بیت ششم پاسخی به شیخ است: ای شیخ، با دانه‌های تسبیح مرا از راه مبر، که مرغ زیرک به هیچ دامی نمی‌افتد. بیت هشتم تلخ است: لبت زندگی ما بود و دوامی نداشت.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.