حافظ · غزل شماره ۴۶۹
أَتَتْ رَوائِحُ رَنْدِ الْحِمیٰ و زادَ غَرامی
أَتَتْ رَوائِحُ رَنْدِ الْحِمیٰ و زادَ غَرامیفدای خاک در دوست باد جان گرامی
پیام دوست شنیدن سعادت است و سلامتمَنِ الْمُبَلِّغُ عَنّی إلی سُعادَ سلامی؟
بیا به شام غریبان و آب دیدهٔ من بینبه سان بادهٔ صافی در آبگینهٔ شامی
إذا تَغَرَّدَ عَن ذِی الْأَراکِ طائرُ خَیرٍفَلا تَفَرَّدَ عَن رَوضِها أَنینُ حَمامي
بسی نماند که روز فراق یار سر آیدرَأَیْتُ مِن هَضَباتِ الْحِمیٰ قِبابَ خِیامِ
خوشا دمی که درآیی و گویمت به سلامتقَدِمْتَ خَیْرَ قُدومٍ نَزَلْتَ خَیْرَ مَقامِ
بَعِدْتُ مِنْکَ وَ قَدْ صِرْتُ ذائباً کَهِلالٍاگر چه روی چو ماهت ندیدهام به تمامی
وَ إِن دُعِیتُ بِخُلْدٍ وَ صِرْتُ ناقِضَ عَهْدٍفما تَطَیَّبَ نَفْسی وَ ما اسْتَطابَ مَنامی
امید هست که زودت به بخت نیک ببینمتو شاد گشته به فرماندهی و من به غلامی
چو سِلْک دُرّ خوشاب است شعر نغز تو حافظکه گاه لطف سبق میبرد ز نظم نظامی
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
روز فراق رو به پایان است؛ نشانههای دیدار از دور پیداست. پیام دوست شنیدن خودش سعادت است؛ آماده خوشامدگویی باش.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی ملمع (عربی و فارسی) در شوق دیدار و امید پایان فراق. مصراع نخست عربی است: بوی گیاه خوشبوی حریم یار آمد و شوقم افزون شد؛ جان گرامی فدای خاک در دوست. بیت سوم تصویری زیباست: به شام غریبان بیا و اشک چشمم را ببین، مانند باده صاف در شیشه شامی. بیت پنجم امیدبخش است: چیزی نمانده که روز فراق یار به سر آید؛ از تپههای حریم گنبد خیمهها را دیدم. بیت پایانی حافظ شعرش را با نظامی گنجوی مقایسه میکند.
شرح بیتها
بیت ۱أَتَتْ رَوائِحُ رَنْدِ الْحِمیٰ و زادَ غَرامی / فدای خاک در دوست باد جان گرامی
بوی گیاه خوشبوی حریم یار آمد و شوقم افزون شد؛ جان گرامی فدای خاک در دوست.
بیت ۲پیام دوست شنیدن سعادت است و سلامت / مَنِ الْمُبَلِّغُ عَنّی إلی سُعادَ سلامی؟
شنیدن پیام دوست سعادت و سلامت است؛ چه کسی سلام مرا به سعاد (یار) میرساند؟
بیت ۵بسی نماند که روز فراق یار سر آید / رَأَیْتُ مِن هَضَباتِ الْحِمیٰ قِبابَ خِیامِ
چیزی نمانده که روز فراق یار به سر آید؛ از تپههای حریم گنبد خیمهها را دیدم.
بیت ۶خوشا دمی که درآیی و گویمت به سلامت / قَدِمْتَ خَیْرَ قُدومٍ نَزَلْتَ خَیْرَ مَقامِ
خوشا دمی که درآیی و به سلامت بگویمت: بهترین آمدن را آمدی و در بهترین جا فرود آمدی.
بیت ۱۰چو سِلْک دُرّ خوشاب است شعر نغز تو حافظ / که گاه لطف سبق میبرد ز نظم نظامی
حافظ، شعر نغز تو مانند رشته مروارید درخشان است که گاه در لطف از نظم نظامی پیشی میگیرد.
معنی واژهها
- رند
- درختچهای خوشبو (در عربی)
- حمی
- حریم
- غرام
- شوق، عشق
- سعاد
- نام کنایی معشوق
- آبگینه شامی
- شیشه ساخت شام (سوریه)
- قباب
- گنبدها
- نظامی
- نظامی گنجوی، شاعر نامدار