پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۷۲ دیوان حافظ

اَحمَدُ اللهَ عَلی مَعْدِلَةِ السُلطانِ

تعبیر فال

پیام کلی: امید

فاصله مانع پیوند دل‌ها نیست؛ حافظ در این غزل که برای سلطان احمد جلایری در بغداد فرستاد، می‌گوید: هرچند دوریم به یاد تو قدح می‌گیریم؛ در سفر روحانی دوری منزل نیست. فال تو امید می‌دهد که پیوندت با عزیزان دور پابرجاست. و اگر جایی بختت نشکفت، حافظ می‌گوید از گل پارسی غنچه عیشی نشکفت، خوشا دجله بغداد؛ شاید جای دیگری منتظر توست.

شاه‌بیت فال شما

گر چه دوریم به یاد تو قدح می‌گیریمبُعد منزل نبود در سفر روحانی

متن کامل غزل

اَحمَدُ اللهَ عَلی مَعْدِلَةِ السُلطانِاحمدِ شیخ اُوِیسِ حسنِ ایلخانی

خانِ بِنْ خان و شهنشاهِ شهنشاه‌نژادآن که می‌زیبد اگر جان جهانش خوانی

دیده نادیده به اقبال تو ایمان آوردمرحبا ای به چنین لطف خدا ارزانی

ماه اگر بی تو برآید به دو نیمش بزننددولت احمدی و معجزهٔ سبحانی

جلوهٔ بخت تو دل می‌برد از شاه و گداچشم بد دور که هم جانی و هم جانانی

برشکن کاکل ترکانه که در طالع توستبخشش و کوشش خاقانی و چنگزخانی

گر چه دوریم به یاد تو قدح می‌گیریمبُعد منزل نبود در سفر روحانی

از گل پارسیم غنچهٔ عیشی نشکفتحبّذا دجله بغداد و می ریحانی

سر عاشق که نه خاک در معشوق بودکی خلاصش بود از محنت سرگردانی

ای نسیم سحری خاک در یار بیارکه کند حافظ از او دیدهٔ دل نورانی

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۷۳ است:

وقت را غنیمت دان آن قدر که بتْوانیحاصل از حیات ای جان این دم است تا دانی

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در ستایش سلطان احمد جلایری، پسر شیخ اویس و نواده حسن بزرگ ایلکانی، فرمانروای بغداد. مطلع عربی است: خدا را بر عدالت سلطان سپاس می‌گویم، احمد پسر شیخ اویس پسر حسن ایلکانی. بیت سوم ستایشی است: چشم ندیده به اقبال تو ایمان آورد. بیت هفتم نکته‌ای زیباست: هرچند دوریم به یاد تو قدح می‌گیریم؛ در سفر روحانی دوری منزل نیست. بیت هشتم از دلتنگی از فارس و شوق بغداد می‌گوید.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.