پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۷۵ دیوان حافظ

گفتند خلایق که تویی یوسف ثانی

تعبیر فال

پیام کلی: هشدار

ای صاحب فال، وعده‌ای شنیده‌ای که هنوز عمل نشده است؛ حافظ به یار می‌گوید صد بار گفتی که کامت را می‌دهم؛ چرا مانند سوسن آزاده همه زبانی؟ فال تو هشدار می‌دهد که حرف زیاد جای عمل را نمی‌گیرد. با مهربانی از گوینده بخواه به وعده‌اش عمل کند، و خودت هم به وعده‌هایت پایبند باش. کسی را که از چشم انداختی، مانند اشک فرو می‌افتد.

شاه‌بیت فال شما

صد بار بگفتی که دهم زان دهنت کامچون سوسن آزاده چرا جمله زبانی؟

متن کامل غزل

گفتند خلایق که تویی یوسف ثانیچون نیک بدیدم به حقیقت به از آنی

شیرین‌تر از آنی به شکرخنده که گویمای خسرو خوبان که تو شیرین زمانی

تشبیه دهانت نتوان کرد به غنچههرگز نبود غنچه بدین تنگ دهانی

صد بار بگفتی که دهم زان دهنت کامچون سوسن آزاده چرا جمله زبانی؟

گویی بدهم کامت و جانت بستانمترسم ندهی کامم و جانم بستانی

چشم تو خدنگ از سپر جان گذراندبیمار که دیده‌ست بدین سخت کمانی

چون اشک بیندازیش از دیدهٔ مردمآن را که دمی از نظر خویش برانی

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۷۶ است:

نسیم صبح سعادت! بدان نشان که تو دانیگذر به کوی فلان کن، در آن زمان که تو دانی

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی کوتاه در ستایش زیبایی یار با اشاره به یوسف. مردم گفتند تو یوسف دومی؛ چون نیک نگریستم، به‌راستی از او بهتری. بیت دوم بازی لفظی با شیرین دارد: با شکرخنده شیرین‌تر از آنی که بگویم؛ ای خسرو زیبارویان، تو شیرین زمانه‌ای. بیت چهارم گله‌ای ظریف است: صد بار گفتی که از دهانت کام می‌دهم؛ چرا مانند سوسن آزاده همه زبانی (فقط حرف می‌زنی)؟ بیت پنجم تلخ و زیرکانه است: می‌گویی کامت را می‌دهم و جانت را می‌ستانم؛ می‌ترسم کامم را ندهی و جانم را بستانی.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.