پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۷۷ دیوان حافظ

دو یار زیرک و از بادهٔ کهن دو منی

تعبیر فال

پیام کلی: بشارت

خوشبختی در سادگی است؛ از مشهورترین غزل‌های حافظ تصویر آن را در یک بیت آورده است: «دو یار زیرک و از باده کهن دو منی، فراغتی و کتابی و گوشه چمنی». فال تو می‌گوید اسباب خوشی تو ساده و در دسترس است. کنج قناعت را به گنج دنیا نفروش؛ آن که فروخت، یوسف را به کمترین بها فروخت. صبور باش؛ حق، نگین ارزشمند را به دست اهریمن رها نمی‌کند.

شاه‌بیت فال شما

دو یار زیرک و از بادهٔ کهن دو منیفراغتی و کتابی و گوشهٔ چمنی

متن کامل غزل

دو یار زیرک و از بادهٔ کهن دو منیفراغتی و کتابی و گوشهٔ چمنی

من این مقام به دنیا و آخرت ندهماگر چه در پِی‌ام افتند هر دم انجمنی

هر آن که کنج قناعت به گنج دنیا دادفروخت یوسف مصری به کمترین ثمنی

بیا که رونق این کارخانه کم نشودبه زهدِ همچو تویی، یا به فسق همچو منی

ز تندباد حوادث نمی‌توان دیدندر این چمن که گلی بوده است یا سَمنی

ببین در آینهٔ جام، نقش‌بندیِ غیبکه کس به یاد ندارد چنین عجب زَمنی

از این سَموم که بر طَرْف بوستان بگذشتعجب که بوی گلی هست و رنگ نسترنی

به صبر کوش تو ای دل که حق رها نکندچنین عزیز نگینی به دست اهرمنی

مزاجِ دَهر تَبَه شد در این بلا حافظکجاست فکر حکیمی و رای برهمنی؟

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۷۸ است:

نوش کن جامِ شرابِ یک منیتا بِدان بیخِ غم از دل برکَنی

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

از مشهورترین غزل‌های حافظ که تصویر آرمانی خوشبختی ساده را ترسیم می‌کند: دو یار زیرک و دو من باده کهنه، فراغتی و کتابی و گوشه چمنی. من این جایگاه را به دنیا و آخرت نمی‌دهم، هرچند هر دم جمعی به دنبالم بیفتند. بیت سوم پندی ژرف است: هر کس کنج قناعت را به گنج دنیا فروخت، یوسف مصری را به کمترین بها فروخت. بیت چهارم نکته‌ای طنزآمیز است: رونق این کارخانه با زهد همچو تو یا فسق همچو من کم نمی‌شود. بیت هشتم امیدبخش است: خدا نگین عزیز را در دست اهریمن رها نمی‌کند.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.