پرش به محتوا
گلپسر

حافظ · غزل شماره ۴۷۸

نوش کن جامِ شرابِ یک منی

نوش کن جامِ شرابِ یک منیتا بِدان بیخِ غم از دل برکَنی

دل، گشاده دار چون جامِ شرابسر گرفته چند چون خُمّ دَنی

چون ز جام بی‌خودی رطلی کشیکم زنی از خویشتن لافِ منی

سنگسان شو، در قدم نی همچو آبجمله رنگ‌آمیزی و تَردامنی

دل به مِی دربند تا مردانه‌وارگردن سالوس و تقوا بشکنی

خیز و جهدی کن چو حافظ تا مگرخویشتن در پای معشوق افکنی

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

دلت را گشاده نگه دار و از خودبینی رها شو. در تصمیم‌هایت استوار باش، نه مانند آب که به هر رنگی درمی‌آید.

تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

غزلی کوتاه در رهایی از منیت. جام شراب یک‌منی را بنوش تا با آن ریشه غم را از دل برکنی. بیت دوم پندی است: دل را مانند جام شراب گشاده دار؛ تا کی مانند خم فرومایه سر بسته باشی؟ بیت سوم ژرف است: وقتی از جام بی‌خودی پیمانه‌ای بکشی، کمتر از خودت لاف منی می‌زنی. بیت چهارم تمثیلی است: در قدم مانند سنگ استوار باش، نه مانند آب که همه رنگ‌آمیزی و تردامنی است. بیت پایانی: تلاش کن تا خود را در پای معشوق بیفکنی.

شرح بیت‌ها

بیت ۱نوش کن جامِ شرابِ یک منی / تا بِدان بیخِ غم از دل برکَنی

جام شراب یک‌منی را بنوش تا با آن ریشه غم را از دل برکنی.

بیت ۲دل، گشاده دار چون جامِ شراب / سر گرفته چند چون خُمّ دَنی

دل را مانند جام شراب گشاده دار؛ تا کی مانند خم فرومایه سر بسته باشی؟

بیت ۳چون ز جام بی‌خودی رطلی کشی / کم زنی از خویشتن لافِ منی

وقتی از جام بی‌خودی پیمانه‌ای بکشی، کمتر از خودت لاف منی می‌زنی.

بیت ۴سنگسان شو، در قدم نی همچو آب / جمله رنگ‌آمیزی و تَردامنی

در قدم مانند سنگ استوار باش، نه مانند آب که همه رنگ‌آمیزی و تردامنی است.

بیت ۶خیز و جهدی کن چو حافظ تا مگر / خویشتن در پای معشوق افکنی

برخیز و مانند حافظ تلاشی کن تا شاید خود را در پای معشوق بیفکنی.

معنی واژه‌ها

یک‌منی
به وزن یک من
خم دنی
خمره فرومایه
رطل
پیمانه
لاف منی
ادعای خودبینی
تردامنی
آلودگی
سالوس
ریا