پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۸ دیوان حافظ

صوفی از پرتو مِی رازِ نهانی دانست

تعبیر فال

پیام کلی: پند

برای شناختن کسی یا فهمیدن موقعیتی، ظاهر و شنیده‌ها کافی نیست. حافظ می‌گوید قدر دسته گل را مرغ سحر می‌داند، نه هر کسی که ورقی خوانده است. فال تو می‌گوید با دل نگاه کن و به تجربه خودت اعتماد کن؛ آیت عشق را از دفتر عقل نمی‌توان آموخت. آنچه دلت پس از سنجیدن دو جهان برگزیده، ماندگار است.

شاه‌بیت فال شما

قدر مجموعهٔ گل، مرغِ سَحَر داند و بسکه نه هر کو ورقی خواند، معانی دانست

متن کامل غزل

صوفی از پرتو مِی رازِ نهانی دانستگوهرِ هر کس از این لعل، توانی دانست

قدر مجموعهٔ گل، مرغِ سَحَر داند و بسکه نه هر کو ورقی خواند، معانی دانست

عرضه کردم دو جهان بر دلِ کاراُفتادهبه جز از عشقِ تو باقی همه فانی دانست

آن شد اکنون که ز اَبنایِ عَوام اندیشممُحتَسِب نیز در این عیشِ نهانی دانست

دل‌بر، آسایش ما مَصلحتِ وقت ندیدور نه از جانبِ ما دل‌نگرانی دانست

سنگ و گِل را کُنَد از یُمنِ نظر لعل و عقیقهر که قَدرِ نفسِ بادِ یمانی دانست

ای که از دفترِ عقل، آیت عشق آموزیترسم این نکته به تَحقیق ندانی دانست

مِی بیاور که ننازد به گلِ باغِ جهانهر که غارت‌گریِ بادِ خزانی دانست

حافظ این گوهرِ مَنظوم که از طَبع اَنگیختزَ اثرِ تربیتِ آصِفِ ثانی دانست

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۹ است:

روضهٔ خُلدِ برین خلوتِ درویشان استمایهٔ مُحتشمی، خدمتِ درویشان است

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی درباره شناخت. صوفی از پرتو می راز نهانی را دانست و گوهر هر کس را از این لعل می‌توان شناخت. حافظ می‌گوید قدر گلدسته را مرغ سحر می‌داند، نه هر که ورقی خواند؛ یعنی فهم عمیق با خواندن سطحی به دست نمی‌آید. دل او دو جهان را سنجیده و جز عشق همه را فانی دانسته است. در بیت هفتم هشدار می‌دهد که آیت عشق را از دفتر عقل نمی‌توان آموخت.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.