پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۸۱ دیوان حافظ

بشنو این نکته که خود را ز غم آزاده کنی

تعبیر فال

پیام کلی: پند

برای رسیدن به جایگاه بزرگ، اول شایستگی‌هایش را کسب کن؛ این پند مشهور فال توست: «تکیه بر جای بزرگان نتوان زد به گزاف، مگر اسباب بزرگی همه آماده کنی». ذهنت را هم از نقش‌های پراکنده پاک کن تا فیض را بپذیرد. و بیت نخست را به یاد داشته باش: اگر روزی را که برایت نهاده نشده بطلبی، خون دل می‌خوری. کار را به کرم خدا بسپار.

شاه‌بیت فال شما

تکیه بر جای بزرگان نتوان زد به گزافمگر اسباب بزرگی همه آماده کنی

متن کامل غزل

بشنو این نکته که خود را ز غم آزاده کنیخون خوری گر طلب روزی ننهاده کنی

آخرالامر گِل کوزه‌گران خواهی شدحالیا فکر سبو کن که پر از باده کنی

گر از آن آدمیانی که بهشتت هوس استعیش با آدمی‌یی چند پری‌زاده کنی

تکیه بر جای بزرگان نتوان زد به گزافمگر اسباب بزرگی همه آماده کنی

اجرها باشدت ای خسرو شیرین‌دهنانگر نگاهی سوی فرهاد دل‌افتاده کنی

خاطرت کی رقم فیض پذیرد، هیهات!مگر از نقش پراگنده ورق ساده کنی

کار خود گر به کرم بازگذاری حافظای بسا عیش که با بخت خداداده کنی

ای صبا بندگی خواجه جلال‌الدین کنکه جهان پُر سمن و سوسنِ آزاده کنی

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۸۲ است:

ای دل! به کوی عشق گذاری نمی‌کنیاسباب جمع داری و کاری نمی‌کنی

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی پندآموز با پیام‌های روشن. این نکته را بشنو تا خود را از غم آزاد کنی: اگر روزی نانهاده (مقدرنشده) را طلب کنی، خون می‌خوری. بیت دوم تأملی خیامی است: سرانجام گل کوزه‌گران خواهی شد؛ اکنون فکر سبویی باش که پر از باده کنی. بیت چهارم از مشهورترین پندهای دیوان است: به گزاف نمی‌توان بر جای بزرگان تکیه زد، مگر همه اسباب بزرگی را آماده کنی. بیت ششم ژرف است: دلت کی نقش فیض را می‌پذیرد؟ مگر ورق را از نقش‌های پراکنده پاک کنی.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.